472

Festus e Marcianus, cónsules.

Epiphanius, bispo de Mediolanum, tenta mediar entre Antemius e Ricimer pero só consigue un entendemento temporal e efémero.

Olybrius (xenro de Valentiniano III) é enviado a Italia por León I. Oficialmente en apoio de Antemius, pero con ordes secretas para que sexa eliminado por ter favorecido a Gaiserico.

abril: Ricimer recibe novas da conxura e nomea augustus a Olybrius.

guerra aberta entre Ricimer e Antemius. O emperador ten o apoio de parte das lexións e Ricimer dos federados baixo o esciro Odoacro e o burgundo Gundobado, magister militum de Gallia e sobriño de Ricimer (fillo de súa irmá).

Ricimer trata de cortar o fluxo de víveres a Roma para que se renda por fame. Tamén pon en marcha negociacións secretas con sectores de descontentos con Antemius.

xullo, 1: Roma é conquistada. As tropas de Ricimer saquean e rouban as casas. Un exército mandado por Videmiro, ostrogodo, en apoio a Antemius, é derrotado fóra da cidade.

xullo, 11: Antemius é capturado en María de Trastevere antes de tentar fuxir da cidade disfrazado de mendigo; é decapitado por orde de  Gundobado.

Olybrius é recoñecido como augustus polo Senado.

agosto, 18: en Roma morre Ricimer repentinamente de febres (ou úlcera) entre vómitos de sangue. Ricimer mandara decorar a igrexa Sant’Agata en Roma, logo coñecida como “Ágata dos godos”.

Olybrius nomea a Gundobado magister militum, novo home forte.

outubro, 22: morre Olybrius de hidropisía.

novembro, 6: o volcán do Vesubio destrúe a cidade de Abellinum. O volume de cinza é tan enorme que a nube que se forma chega ata Constantinopla.

o comes godo Gauterit entre cun exército en Hispania e toma Pampilona e Caesaraugusta e outras ciudades menores; sometendo a parte da aristocracia tarraconense reacia á dominación goda. Heldefredo e o dux Hispaniarum Vincentius entran polos pasos orientais dos Pirineos e toman Tarraco e outras ciudades costeiras. Estas campañas deberon ter resultados provisionais porque décadas máis tarde os godos teñen que enviar novas forzas a tomar estas cidades.

a desaparición de Olibryus impulsa a Constantinopla a entrometerse de novo nos asuntos occidentais. León I designa a Xulio Nepos colega para a parte occidental. Xulio Nepos domina Dalmacia. O seu nomeamento explícase por dúas razóns: 1/ está casado cunha sobriña da emperatriz Verina; 2/ anhelo de León I por volver a controlar Occidente logo da morte de Ricimer.

Marcelino era pagán e a designación de Xulio Nepos como augustus occidental interprétase coma unha ofensa aos cristiáns de Italia. Moitos occidentais miran con antipatía as inxerencias de Oriente. Prefiren depender de xefes militares xermanos que falan latín e se conforman co título de patricius (exemplos de romanitas). En cambio, ven alleo o emperador de Constantinopla. Estas tres causas impelen o senado a nomear patricius a Gundobado. A solución burgunda é astuta. Gundobado é sobriño de Chilperico I, que é ariano pero casa cunha católica, protexe os monxes do Jura e é amigo do bispo niceno Patieno de Lugdunum.

471

Mediolanum
www.romanoimpero.com

Novus e Probianus, cónsules.

León I, por influencia de Basiliscus, de novo en Constantinopla, cre que Aspar trata converter en emperador ao seu propio fillo. Aspar e os seus fillos Ardabur e Patricius son arrestados e executados pouco despois por orde imperial no propio pazo imperial.

revolta dos partidarios de Aspar Ostys e Teodorico Estrabón, que comanda os federados godos en Thracia. Os xermanos son desarmados e exiliados.

persecución dos partidarios de Aspar a mans de León I, que se gaña o alcume de “makellos” (carniceiro). León I nomea a Zenón novo magister militum e nova man executora da vontade imperial, cos seus fieis isauros.

a partir desta data Constantinopla é defendida por tropas nativas e durante séculos non terá que recorrer a mercenarios.

os ostrogodos exiliados únense ao continxente de Teodemiro, que segue atacando o norte do imperio. Teodorico sucede a seu pai na xefatura e aséntase en Moesia.

o exército de Ceretic de Strathclyde ataca as costas de Hibernia e captura seguidores de Patricio, que son vendidos como escravos.

un enorme exército romano baixo Antemiolus, fillo de Antemius, entra en Gallia pero é derrotado por Eurico onde o Ródano. É a última ocasión que un exército imperial entra en Gallia procedente de Italia. Coma consecuencia inmediata, grandes zonas de Provenza pasan a ser dominadas por godos. Quedan zonas de soberanía romana illadas en torno a Arvernis, Arelate e Massiliensis.

verán: os godos comezan o asedio de Arvernis. Ecdicius (xenro do defunto emperador Avitus) rompe o asedio cunha forza de unicamente 18 homes a cabalo (segundo Sidonio).

Ecdicius será o lider militar e Sidonio, nomeado bispo, o espiritual na súa calidade de bispo. Cos medios que poden reunir resisten o asedio que cada verán poñen en práctica os godos para conseguir entrar na cidade.

Sidonio perde así calquera esperanza de conservar a condición romana de Gallia co apoio dos godos como federados pero sometidos á autoridade imperial.

pola contra, Seronatus, outro aristócrata galo, colabora con Eurico na súa política expansiva en Gallia. O galo é apresado por arvernos fieis a Antemius, a quen o envían, sendo finalmente xulgado e executado por traizón.

novembro, 20: morre Gennadios, que é sucedido por Acacio, novo patriarca de Constantinopla.

Ricimer acantonara as súas tropas fieis en Mediolanum e negara obediencia a Antemius. Espera o seu momento e actúa logo do fracaso de Antemiolus en Gallia e a subseguinte maior debilidade de seu pai. Comeza un novo enfrontamento. Ricimer avanza cara Roma e inicia o seu asedio.

morre Xian Wen Di, sucédeo como emperador da China Wei do norte o xefe tribal nómade que adopta un apelido chinés para poder reinar.

morre Eudocia, casada co vándalo Hunerico e filla de Valentiniano III.

468

ruínas do teatro de Olisipo
www.whitman.edu

Antemius, cónsul único.

xaneiro, 1: Sidonio pronuncia un panexírico en honor de Antemius; por este feito, a pesar de non desempeñar demasiado ben as súas funcións como prefecto de Roma, é nomeado patricius.

último ano nas anotacións de Hydacio.

Remismundo toma Aeminium, onde se refuxiaran os poboadores de Conimbriga.

Eurico rompe a alianza con Remismundo, os godos toman Emerita e tentan reforzar a súa presenza en Hispania limitando a presenza sueva a Callaecia.

morre Remismundo.

febreiro, 28 (ou 29): morre Hilario e sucédeo Simplicio (marzo, 3), que se enfronta a León I e o patriarca de Constantinopla, partidarios do monofisismo.

intensifícanse os ataques vándalos. León I proponse atacar Africa, reúne unha enorme flota (máis de mil barcos e 100000 homes, custo de 64000 libras de outro, máis dos ingresos dun ano) e nomea xefe da expedición a Basiliscus. Occidente tamén colabora. As arcas imperiais quedan case baleiras.

Basilisco logra derrota unha gran flota vándala (afúndense 340 barcos). Mentres Marcelino, comisionado por Antemius, recupera Cerdeña e partes de Sicilia. Un terceiro exército baixo Heraclius de Edessa desembarca en Africa e captura Tripoli e marcha para atacar a propia Carthago, derrotando continxentes vándalos ao seu paso.

batalla de cabo Bon: Basilisco agrupa toda flota no promontorium Mercurii. Os barcos estaban todos apiñados sen marxe de manobra e sen vixilancia adecuada. Durante as negociacións que se manteñen e durante noite Gaiserico manda brulotes en lapas que incendian a flota romana, destruíndo unhas 700 embarcacións.

As embarcacións e tropas romanas restantes foxen como ben poden cara Sicilia, sendo atacados durante toda a viaxe por piratas bereberes.

Heraclius ten que retirarse. Continuará dous anos loitando no deserto ata que é chamado a Constantinopla definitivamente.

Gaiserico afianza o seu dominio do occidente mediterráneo, dende o estreito ata Tripolitania. Incluso tentan invadir novamente o Peloponeso pero son rexeitados en Kenipolis sufrindo graves perdas. En represalia fan 500 reféns en Zakynthos, descuartízanos e van tirándoos pola borda de regreso a Carthago.

xullo, 31: un edicto de León I exclúe os non – cristiáns das funcións xudiciais.

agosto: Marcelino é asasinado en Sicilia por un dos seus oficiais. As fontes non mencionan motivos inda que novamente Ricimer acumula todas as sospeitas. Tiñan un longo enfrontamento dende os tempos de Maioriano. Xulio Nepos, fillo dunha irmá, herda o seu cargo de magister militum Dalmatiae, proba das boas relacións da familia coa corte oriental.

cando Basilisco volve a Constantinopla é forzado a refuxiarse en Hagia Sophia para escapar as iras do populacho. León I perdóao oficialmente pero é desterrado a Heraclea Sintica (Tracia) durante tres anos.

Dengizich, fillo de Atila, envía unha embaixada a Constantinopla, urxindo novos subsidios. León I ofrece terras en Tracia a cambio do recoñecemento da súa autoridade, pero o ofrecemento é rexeitado e os hunos cruzan o Danubio e invaden Dacia.

tropas baixo Anagasto derrotan os hunos, Dengizich morre e a súa cabeza é exhibida polas rúas de Constantinopla antes de ser empalada e situada na porta Xylokerkos.

este episodio causa quizás o inicio da construción dos muros longos de Anastasio, a 65 quilómetros de Constantinopla, dende o mar Negro ata o mar de Mármara.

Zenón casa con Ariadna, filla de León I e Verina.

algunhas unidades de bucellarii que participaran na campaña contra os vándalos néganse a desmobilizarse (isauros e escravos).

en Gallia Antemius pecha un pacto coas tropas do comes Paulo e os britanos de Riothamus en contra de Eurico pero Arvandus, amigo de Sidonio, comete traizón a favor do godo.

escribira unha carta na que recomenda ao godo establecer pactos cos burgundos en contra de Roma. A carta é interceptada. Sidonio, inda non concordando con el, tenta defendelo pero Arvandus é xulgado e exiliado.

Hunimundo, xefe suevo, aproveita que os godos estaban enfrontados con hunos e sármatas para entrar en Dalmacia cruzando o río Save e roubarlles o gando. Cando retrocede é interceptado por Teodemir e debe prestarlle vasalaxe.

o gobernador de Olisipo, Lusidius, entrega a cidade aos suevos para evitar a toma por parte dos godos. Máis tarde será o representante destes ante Antemius: un exemplo de colaboración dunha parte dos hispano-romanos cos suevos.

os vándalos reconquistan Sicilia, sufrindo as forzas occidentais unha derrota decisiva.

a comunidade xudía de Isfahan é masacrada, acusada de causar a morte de dous magos. O representante dos xudeus exiliados en Babilonia é asasinado por orde do rei sasánida. Moitas sinagogas son destruídas e os nenos son secuestrados para facer de sacerdotes de Ahura Mazda e prohíbese o estudo da Torah.

guerra dos persas contra os lazas.

467

Pusaeus e Iohannes, cónsules.

febreiro, 15: Antemius, poderoso nobre oriental e magister militum per Orientem, casado con Eufemia (filla de Maioriano) e os seus comites chegan a Roma coincidindo coas lupercalia. Marcelino integra a expedición.

abril, 12: tras longas e penosas negociacións Antemius é proclamado augustus de Occidente. Concede o título de patricius a Marcelino, equiparándoo a Ricimer e, sen lugar a dúbidas, agravando a súa relación con este, que en calquera caso nunca foi cordial: a capacidade de acción de Ricimer queda moi minguada.

os vándalos continúan os seus ataques a Italia en apoio de Olybrius, pero tamén chegan ao sur de Grecia, no Peloponeso, por primeira vez. Cando se entera da proclamación de Antemius, Gaiserico ordena intensificar as operacións, atacando Illyria, Grecia e Alexandria; levan botín e escravos.

organízase unha flota para acabar co poder vándalo. Ponse baixo o mando de Basiliscus e integra máis de 1100 embarcacións.

Sidonio encabeza unha delegación gala en Roma. Como símbolo da nova alianza entre este grupo aristocrático e o novo emperador, o poeta compón un panexírico e é recompensado co cargo de praefectus urbi Romae.

Ricimer casa coa filla de Antemius, Alypia, chegando a un entendemento provisional.

en Britannia, refortificación das antigas Hillforts e construcción do Wansdyke.

Skandagupta more logo dun reinado de doce anos mentres os hunos consolidan o seu avance na India occidental conquistando Raxastán, Punxab e Cachemira. Sucédelle o seu medio irmán Purugupta en medio de loitas sucesorias.

459

moeda coa efixie de Peroz I

Ricimer e Patricius, cónsules para o ano.

Maioriano restaura a paz coas cidades de Gallia e nomea a Aegidius magister militum.

maio: Maioriano marcha a Hispania, onde xunta unha flota coa que prepara a invasión de Africa.

Peroz I, apoiado polos hephtalitas derrota e mata a seu irmán Hormizdas III.

continxentes francos conquistan Colonia.

Teodori­co II recoñece finalmente a lexitimidade de Maioriano. Pero, mentres tanto, tentara estender a súa esfera de influencia á Provenza co placet de boa parte da aristocracia gala.

Teodorico II tamén envía un continxente militar a Baetica para consolidar certa influencia co apoio dunha facción aristocrática oposta ao anterior predominio suevo.

en Callaecia as forzas godas son incapaces de manter a or­de: rebrota a axitación social no rural e varios grupos suevos fuxitivos tentan resistirse á asimilación nas zonas setentrionais e periféricas. Sucédense xefes efémeros e contrapostos entre eles: Maldra e Framtán, e logo Requimundo e Maldra posteriormente. As accións de pillaxe multiplícanse de xeito anárquico, enfrontamentos menores entre grupos suevos e a aristocracia galega, inda moi forte en zonas interiores, e tamén en Lusitania. Estes grupos aristocráticos mostraran tamén unha clara oposición aos visigodos, inda que estes viñeran como representantes imperiais.

ataque de piratas herulos na costas de Callaecia.

os godos inda conservan calidades ancestrais: pelo longo, dieta a base de manteiga, clans, a súa arte ornamental (coñecido en Emerita grazas a numerosas evidencias atopadas), distante da arte monumental e antropomórfica dos romanos. Os xefes comprenden e falan latín, rodéanse de poetas e preceptores e incluso len autores coma Virxilio. Conservarán a latinidade, polo que Isidoro, (De Regibus Gothorum), toma partido por eles.

Teodorico II sitia Arelate, pero Aegidius derrótao e debe desistir. Maioriano tivera éxito anteriormente contra a flota de Gaiserico e traballa para invadir Africa. Teodorico II opta por aliarse con Maioriano contra os vándalos.

os preparativos en Hispania para a campaña africana serían efectuados por godos que tamén estaría controlando a zona do levante. Débese asumir tal feito porque inda que a xefatura do continxente godo estaría compartida por un oficial romano, non hai evidencia da presenza de ningún exército imperial en Hispania.

o exército godo está comandado polo magister militum e comes Nepociano e o comes rei militaris Suniericus.

Nepociano envía unha embaixada a Callaecia para anunciar a paz entre Maioriano e Teodorico II.

unha disputa en relación ao tributo anual fai que Valamiro leve as súas forzas cara os Balcáns e as proximidades de Constantinopla (ata 462). Foron derrotados polo magister militum Antemius e posteriormente León I acorda o pago dun subsidio anual en ouro. Teodorico (5 anos), fillo de Teodemiro, chega a Constantinopla, en calidade de refén; aprenderá latín, táctica militar e conceptos teolóxicos.

Dathusena, rei de Ceilán, da dinastía Moriyan. Durante o seu mandato eríxese a estatua do Bhudda Avukana.

Remixio (22 anos), bispo de Reims.

Vortigern morre queimado vivo en Ganarew (Herefordshire), asediado por forzas romano-britanas comandadas por Ambrosius Aurelianus.

morren Simeón o Estilita (setembro, 2), e Palladius, bispo misioneiro en Hibernia.

455

representación do 'Saco de Roma' polos vándalos
Karl Bruillov, s. XIX, óleo
wikiwand

Valentiniano III e Flavius Procopius Antemius, cónsules.

Valentiniano III non logra sumar o apoio dos círculos aristocráticos, especialmente os que apoiaran a Aetius. Tamén ten e contra os aristócratas galos que se expresarían nas palabras de Sidonio un ano más tarde no panexírico a Avitus.

Valentiniano nega a Petronius o nomeamento coma cónsul, que el mesmo asume e relégao no nomeamento coma sucesor de Aetius na maxistratura militar. Prepárase un complot contra o augustus en círculos anicios entre outono de 454 e principios de 455. Tamén participan os bucelarii de Aetius, que Maioriano non pode controlar ou pacificar; tamén é posible que el mesmo participara na conspiración.

marzo, 16: durante unhas manobras militares Valentiniano III, con pouco séquito en ad duos lauros, propiedade imperial a tres millas de Roma, resulta atacado polos bucellarii de Aetius Acila e o seu cuñado Trasila (quizás xenro de Aetius), godos: resulta alcanzado por espadas dúas veces na cabeza e morre instantaneamente. Heraclius, primicerius sacri cubiculi, considerado corresponsable da morte de Aetius, tamén é asasinado. Debido ao medo e á sorpresa do momento ninguén é capaz de salvar ao augustus ou quizás tamén a indiferenza do seu séquito militar posibilita o magnicidio. Non só non foron perseguidos senón que Acila e Trasila tiveron tempo de facerse co cabalo e a diadema de Valentiniano e correron a ofrecerlla a Petronius. Maioriano tamén se postula coma sucesor. Extinción da casa de Teodosio.

en comparanza con outras institucións o exército romano resiste mellor e por máis tempo. Non obstante, a influencia xermánica xa aportara unha innovación importante: a garda persoal. Denominada hirdh entre os escandinavos ou truste entre os merovinxios, estaban formada por homes novos iguais entre si e con xuramento de fidelidade ao xefe na vida e na morte. Entre os celtas, tratábase a veces de irmáns de leite que se comprometían a defender ao seu benfeitor. A comunidade de alimentos, o feito de ser comensal do xefe de guerra, e incluso, como di a lei salia, de compartir pan con el, fan do compañeiro (cum panis, de aí companio) alguén con quen acaba por establecerse un parentesco case carnal que se fortalece en virtude do sangue comunmente vertido en combate, que une cada vez máis a estes verdadeiros “gorilas” protectores do poder. Por iso os membros da truste, os antrustións, valen tanto. Quen mate un deles terá que pagar una multa de seiscentas moedas de ouro, a taxa máis elevada en cuestións de morte. Este tipo de sanción estendeuse, a partir do s. V, por todo o Imperio Romano a causa das continuas tentativas de asasinato dos grandes persoeiros. Entre os romanos e entre os godos chamábaselles bucellarii, é dicir comedores de galleta, porque lles estaba reservado o mellor pan do exército. A súa fidelidade era tal que continuaba máis alá da morte do seu caudillo. Neste caso, (vinganza do asasinato de Aetius) os dous parentescos, o comen­sal e o adoptivo, asimílanse, polo seu comportamento, a un paren­tesco de sangue. A guerra muda nunha cuestión privada a causa da desmesurada extensión do carnal a expensas do poder estatal.

ata este ano Gaiserico e os vándalos non dominan definitivamente as illas mediterráneas: Víctor de Vita (no seu relato das persecucións arianas contra os católicos africanos na segunda metade do s. V) data neste momento, entre outras, a conquista de Ibiza, Mallorca e Menorca; omite referencias a Formentera e Cabrera.

Gaiserico establece nas illas unha serie de bases de operacións, utilizadas tanto para efectuar razzias sobre diversas zonas occidentais como para observar os movementos da flota romana ancorada nas costas levantinas hispanas. Deste xeito, pode contrarrestar posibles ataques ás posesións africanas vándalas, cun ataque a esta flota dende as costas baleáricas; corrobora esta hipótese o que acontecerá coa flota de Maioriano nas costas de Cartaginensis para atacar Africa, que sería obra de efectivos navais vándalos destacados en territorio balear. Non obstante, a Gaiserico tamén lle deberon interesar as Baleares por razóns económicas e estratéxicas, relacionadas co control das rutas comerciais do Mediterráneo Occidental, nas que, como é sabido, as Baleares ocupan un lugar destacado, en función das características da navegación antiga.

marzo, 17: en Roma a situación é de intranquilidade e disturbios. Había dous claros candidatos á sucesión e as tropas non eran unánimes sobre a quen debían apoiar: Maioriano ou Petronius.

Maioriano fora estreito colaborador de Aetius durante anos e xa estivera comprometido coa propia filla do augustus. A emperatriz, quen non cría que participara na conxura, apoiouno e tamén unha parte do exército. Sen embargo, estes vínculos cos asasinos de Aetius desacreditárono diante dos anteriores partidarios de Aetius (xa causara tamén o seu apartamento da escena) e ademais a diadema xa estaba en poder de Petronius e este participara directamente na conxura que acabara con Valentiniano. Xenerosos regalos en cartos por parte dos Anicii acabaron por decidir a situación e Petronius trasladouse ao Palatino.

Petronius semella unha solución estable e proporcionaría unha rápida solución aos problemas xa que gañara renome durante moito tempo coma servidor do estado: con 18 anos tribunus et notarius no consistorium de Honorio, 416-419 comitiva sacrarum largitionum, varias prefecturas da cidade e do pretorio entre 421 e 441, o consulado 433 e 443, culminando coma patricius en 445, o senador máis importante do oeste e colaborador e achegado á Aetius).

pero desencadéase unha multitude de problemas: suevos, godos (Aetius estaba casado cunha tía de Teodorico II), e vándalos inician accións agresivas; a posición de Gallia queda comprometida; e, moi importante, inda que as relacións con Constantinopla non eran ideais, o asasinato de Valentiniano, a ollos orientais, rompe un vínculo sagrado de moito tempo, rompe a “unidade” e compromete a lexitimidade de todos os sucesores.

morre a muller de Petronius, que obriga a Licinia Eudoxia (filla de Teodosio II), viúva de Valentiniano, a casar con el.

(dende 433) Próspero de Aquitania escribe e reescribe en Gallia e Roma epitoma chronicon: parte dun esforzo propagandístico para difundir a inda controvertida doutrina de Agostiño sobre a graza e para mostrar que esta recibira o plácet da igrexa de Roma. É, polo tanto, unha obra para os partidarios de Agostiño e versados en disquisicións teolóxicas.

para Próspero a crise reflicte unha falla de liderado moral. Castinus, Felix, Litorius e, inda que sutilmente, tamén Aetius son criticados polos seus defectos e pecados (celosos, traidores, asasinos e opresores da igrexa) e son contrapostos aos papas e clero, que destacan pola súa fidelidade e prudencia, virtudes que lles fan gañar batallas coma a do pelaxianismo, doutrina odiada inda que estea na distante Britannia. Desdéñase o poder terreo e destácase a efectividade do poder dos santos: compárase o fracaso de emperadores e militares contra Atila e Gaiserico co éxito de León.

é imposible saber o éxito entre os propios cristiáns das opinións de Próspero, compartidas por León nos seus sermóns, de que as vitorias espirituais compensaban as terreas e que a fe amosaría o camiño do futuro.

Próspero narra dende 379 a 455. Circulará en numerosos manuscritos e terá continuadores, sendo as datas de inicio respectivo válidas para identificar as edicións. non pasa de ser unha compilación desordenada baseada en Xerome, no seu inicio, e noutros para feitos posteriores, pero a carencia doutras fontes faina moi valiosa para o período de 425 a 455. Comparada cos seus continuadores, aporta detalles dos acontecementos políticos. Trata por extenso as invasións de Atila en Gallia (451) e Italia (452). Inda que era poeta, o único escritor leigo que menciona é Claudiano. Houbo cinco edicións diferentes, a última datada en 455, xusto despois da morte de Valentiniano III.

durante tempo o chronicon imperiale tamén se lle atribuirá a Próspero de Tiro, pero carecendo de xustificación; é independente do Próspero real, mostrando tendencias e simpatías pelaxianas.

Constancius de Lugdunum: Vita germani (c. 480); Ennodius de Ticinum: Vita epiphanii (c. 503); e Eugippius: Vita severini (c. 510) tamén comparten este desdén polos soldados e o seu oficio e prefiren o poder espiritual de homes santos como máis eficaz que o exercicio das virtudes militares.

Próspero de Aquitania (aprox. 65) morre probablemente en Roma logo desta data.

rebelión en Gallia de tribos anteriormente sometidas por Aetius coma consecuencia da súa morte; segundo Sidonio saxóns (ameaza no tractus armoricanus), francos (Germania I, Bélgica II) e alamáns (traspasaron o Rhin).

marzo, finais: Petronius Maximus nomea a Avitus magister militum praesentalis. No codicilo do seu nomeamento tamén se lle insta a negociar e conter a varios grupos bárbaros (entre eles, alamáns).

Petronius nomea caesar ao seu fillo Palladius, que casa coa filla menor de Valentiniano III, Placidia.

Licinia Eudoxia decide pedir axuda a Gaiserico. O dominio vándalo estaba ameazado polos mauritanos que dominaban a maior parte das posesións romanas, pero a súa debilidade en terra quedaba compensada coa súa flota, coa que exercía a piratería polo Mediterráneo. Non deixou que Eudoxia reiterara o convite.

maio, 24: Petronius Maximus, que tenta fuxir ante o inminente ataque vándalo, resulta apedrado pola chusma: o cadáver é mutilado e tirado ao Tíber. Gobernara 77 días.

maio, 31: Gaiserico debía pensar que a morte de Valentiniano III deixaba sen efecto os pactos asinados con el (442). Desembarcou e marchou cara Roma, onde León I rogoulle que non destruíra a cidade ou masacrara a xente. Gaiserico accedeu e abríronse as portas. A cidade foi sometida a saco e roubo. Algunhas fontes indican que, a pesar do pacto, houbo numerosos casos de violencia.

outro pretexto é reclamar a princesa Eudocia, filla de Valentiniano, que fora prometida polo seu pai, coma esposa para o seu fillo Hunerico.

xuño, 14: saco de Roma por Gaiserico durante 14 días. Os vándalos apodéranse de todo o que collen ao seu paso, incluíndo as tellas de bronce dourado do templo de Xúpiter Capitolino e o botín que Tito trouxera a Roma dende Xerusalem. Tamén levaron reféns: familias senatoriais e incluso a emperatriz Licinia Eudoxia e as dúas fillas Placidia e Eudocia (que casou con Hunerico logo de chegar a Carthago). na súa retirada Gaiserico deixa unha flota bloqueando a costa italiana.

xuño, segunda metade: Avitus recibe un novo codicilo imperial no que Petronius lle autoriza e tamén lle encarga negociar cos visigodos, supostamente para conseguir o seu apoio ao novo réxime.

Avitus envía a Messianus e el mesmo sae de Burdigalia cara Tolosa. Estando no pazo real chegan as noticias do asasinato do emperador e do saco de Roma por Gaiserico.

xullo, 6/7: Avitus viaxa dende Tolosa a Ugernum, onde fala diante da asemblea provincial gala, que se viña reunindo entre mediados de agosto e setembro.

xullo, 9: en Arelate Avitus é coroado polo exército co torques e aclamado por senadores e soldados (transcorreran 39 días dende a morte de Petronius e 25 da retirada dos vándalos de Roma).

queda dous meses en Gallia facendo nomeamentos e preparando a súa chegada a Roma. Establécense máis lazos diplomáticos cos godos de Tolosa e téntase restaurar as vellas alianzas en Pannonia.

Sidonio Apolinar, (25 anos) elabora unha teoría sobre o saco de Roma non moi científica, pero con certo percorrido: Roma foi fundada por Rómulo, para o que discutiu co seu irmán Remo o lugar idóneo. Resolveron a cuestión interrogando as aves: Rómulo veu doce, mentres Remo só seis. Logo díxose que as aves representaban séculos (tería caído en mans de Aníbal), mentres que a de Rómulo duraría doce. O saco ten lugar o ano 1208 ad urbe condita: “agora, Roma, xa coñeces o teu destino,” escribiu Sidonio.

namentres, os suevos, aproveitando a confusión, penetran en Tarraconensis. Tanto Avitus coma Teodorico II enviaran embaixadas a Reckiario, o proceder normal para inaugurar un réxime. Sen embargo, o suevo respondeu cun desafío.

en Xerusalem Eudocia, viúva de Teodosio II, rompe co monofisismo, quizás incluída polos desastres sufridos pola súa familia en Roma: asasinato de Valentiniano III e rapto polo vándalos da súa filla e as súas netas.

levaba tempo apoiando e patrocinando a oposición dos monxes ao credo de Calcedonia e incluso a un bispo usurpador. Non é sorprendente que apoie a oposición a unha doutrina que emana dunha corte que a exiliou; fose o que fose o que tentaran impor Pulcheria e Marciano sería naturalmente visto dun xeito hostil por Eudocia, ela mesma vítima das intrigas cortesáns. Incluso logo da súa volta á ortodoxia, puido permanecer neutral fronte ás divisións doutrinais que persistiron en Terra Santa, cun pé en ambos campos – continuación do seu patrocinio dos monxes que non se reconciliaran con Calcedonia, incluíndo ao seu vello protexido, Pedro o Ibero. A tradición mantén que o que a convenceu para deixar de apoiar activamente aos líderes rebeldes foi, cadrando co seu carácter, a iniciativa dun monxe, o reverenciado Eutimio, que nunca se tiña desviado do camiño da ortodoxia. As cartas dos seus parentes, incluíndo ao emperador Valentiniano, e de León, bispo de Roma, fracasaran no intento de cambiar as adhesións de Eudocia.

primeiro pediu consello a Simeón o estilita, quen lle recomendou a autoridade de Eutimio. Este home santo, que foi a coñecela na súa “torre” no deserto, exhortouna alí a que acabara co seu apoio aos cismáticos para que regresara á fe verdadeira da igrexa, tal e como estaba enunciada nos catro concilios. Como consecuencia Eudocia volveu a comulgar co bispo en Xerusalem, traendo con ela moitos monxes e leigos ansiosos por seguir o seu exemplo.

en India morre Kumaragupta I, sucedido por Skandagupta, que leva a cabo unha vitoriosa campaña contra os hunos, se ben o custe económico foi elevado e tivo que reducir a proporción de ouro nas moedas.

setembro, 21: Avitus marcha dende Arelate cara Roma e asegúrase o control de Noricum e Pannonia. Unha forza goda leal a Avitus baixo o mando de Remistus, magister militum, toma o control de Ravenna. Sidonio forma parte da comitiva de seu sogro, que chega a Roma a inicios de outubro.

os alamáns ocupan a ribeira esquerda do Rhenus medio, dende Worms ata Raetia e chegando a Sequania. Avitus só pode legalizar o feito por medio de novos tratados. A súa inspección do Rhenus é a última vez que os romanos teñen influencia na zona.

batalla de Aylesford; Vortimer rebélase contra as políticas proclives aos anglo-saxóns promovidas por seu pai Vortigern. É derrotado: Hengest e o seu fillo Oisc fundan un reino en Kent. Horsa e Catigern, irmán de Vortimer morren en combate. Os britanos retroceden cara Londinium.

chega a Vindobona unha epidemia causada quizás polo streptococcus, que se estende polo imperio.

os vándalos toman Lepcis Magna.

en Chichen Itzá (Yucatán) rexístranse feitos por primeira vez.

morren tamén Justa Grata Honoria (princesa) e Julianus de Eclanum (teólogo pelaxiano).

454

representación de Aetius
www.profimedia.si

Studius (máis tarde fundador do famoso mosteiro en Constantinopla) e Aetius, cónsules.

primavera: batalla entre hunos ao mando dos fillos de Atila (Ellac) e unha coalición xermana de ruxios, herulos, suevos, ostrogodos, sármatas e xépidos (comandados por Ardarico). Vencen os xermanos e morren 30.000 hunos.

O imperio huno esfarélase (JORDANES, Gética 205): “ármanse, pois, ambos bandos para unha guerra sen cuartel e enfróntanse en Pannonia, xunto ao río chamado Nedao. Alí enfróntanse varios pobos que estiveran sometidos ao poder de Atila. Os reinos e pobos divídense e dun só coiro xorden diversos membros que non obedecen a unha mesma vontade, senón que unha vez cortada a cabeza vólvense uns contra outros. Estes pobos valerosísimos no terían atopado nunca inimigos á súa altura se non se tiveran esnaquizado a si mesmos inflixíndose feridas mutuas. Pois considero que foi un espectáculo digno de admiración contemplar godos loitando coas súa lanzas, xépidos enfurecido coas súas espadas, rugos romper os dardos nas súas propias feridas, suevos que se xactan das súas ondas e hunos das súas frechas, alanos formando liñas coa súas armaduras pesadas e hérulos con armaduras lixeiras.” [coa súa vitoria os ostrogodos puideron liberarse da servidume á que estiveran sometidos durante anos].

Ernak, un dos fillos de Atila, dirixe a retirada huna dende Pannonia cara as estepas ao norte do Mar Negro. Antes tenta atacar Constantinopla pero é rexeitado. Certos grupos de hunos pasan ás filas imperiais contra os xemanos orientais: Emnetzur e Ultzindur son instalados na Dacia Ripuaria, nos vales dos ríos Utus, Almus e Oescus. Outros pasan a engrosar as filas de Aspar, reforzando o continxente de cabalería.

moitos mandatarios, principalmente ostrogodos, tamén engrosan cadros do exército romano. Outros son asentados en Moesia e Dobrouja, nominalmente baixo o Imperio de Oriente. Os xépidos baixo Ardarico están nos Balcáns, na actual Serbia. Os esciros de Edika entre o Danubio e o Tisza.

os hunos arrastraran consigo os búlgaros (pobo asiático inicialmente asentado a carón do Volga – pode ser que ‘búlgaro’ proceda de ‘Volga’), que agora se asentan a carón do Danubio, ocupando o lugar deixado polos godos. Alí mestúranse con pobos eslavos que, xa libres da opresión goda, inician un proceso de expansión que os leva tanto cara o leste (Rusia) como o sur (os Balcáns). Os búlgaros adoptaron  lingua e costumes eslavos polo que na práctica acabarán por mudar en eslavos.

morre Euthychius pero o monofisismo sobrevivirá moito tempo.

a actividade da bacauda en Tarraconensis que provoca a intervención dos godos baixo o mando de Frederico, irmán de Teodorico II, que logra aplastar definitivamente este movemento, que quizás xa non conta co apoio suevo.

aparte do seu efecto inmediato, esta campaña é simbolicamente importante. Anteriormente os godos interviran por encargo imperial, pero dende os días de Wallia sempre o fixeran baixo o mando de oficiais romanos, que coordinaban forzas romanas e tamén godas. Frederico intervén ex auctoritate romana, pero non baixo mando romano. A tarefa de manter o control imperial en Hispania delégase nos godos. Iníciase unha nova fórmula pola que Hispania se mantén ligada ao imperio por medio da intervención goda.

setembro, 4: morre Dioscorus, bispo de Alexandría.

Antemius é nomeado patricius.

setembro, 21: concértase finalmente o enlace entre Gaudencio e Placidia, co xuramento de lealdade recíproco dos dous pais. Algúns conselleiros (entre eles Petronius Máximus) fanlle crer que Aetius o asasinaría logo da voda para facer emperador a Gaudencio. Co apoio do eunuco Heraclius, primicerius sacri cubiculi, Valentiniano III vai a Roma, onde Aetius o visita sen escolta e durante unha reunión sobre o estado das finanzas, o emperador tira de espada e crávalla ao xeral, que morre xunto co praefectus praetorio Italiae Boecio, tamén presente. Gaudencio escapa onde Gaiserico.

Valentiniano manda expor os dous cadáveres no foro para que todos soubesen o que pasara e tenta, ás presas, convocar ao Senado para que o apoie. Esfórzase por limitar as consecuencias do sucedido e comeza a reorientar a súa política. O compromiso entre Placidia e Gaudencio disólvese e comprométea con Anicius Olybrius, un Anicii, tentando lograr parte dos apoios de Aetius no seu círculo. Pero comete un erro ao saltar ao membro máis importante do clan, Petronius Maximus, que considera o novo enlace unha afronta persoal; ademais, el tivera relación persoal con Aetius durante vinte anos.

Heraclius ascende a comes sacrarum largitionum. Storacius é nomeado novo praefectus praetorio Italiae, anterior prefecto da cidade. Maioriano é novamente chamado ao servizo activo como comes domesticorum e encoméndaselle a misión de reconciliar aos bucellarii de Aetius co réxime. De ter esperanza de acadar o trono, renovando o compromiso coa filla do emperador, esta vez non é o escollido.

envíanse embaixadas a Carthago e a Hispania para informar aos federados do acontecido e solicitar o seu acordo coa nova situación. A resposta vándala é positiva. Melloran as relacións e o rei incluso permite ao clero o restablecemento da se de Carthago á petición de Valentiniano III (outubro).

o cargo de Aetius queda vacante para previr unha nova acumulación de poder nunha soa man, ameazando a posición do augustus.

453

representación da morte de Atila
www.portalmibax.com

Opilio e Vincomalus, cónsules.

marzo: Atila, que xa planifica reiniciar ataques contra a pars orientis, engade unha esposa (Ildico, goda) a su harén e, tras os festexos, morre en circunstancias misteriosas. A versión que nos chega é que morre a causa dunha hemorraxia nasal, afogado; ten aproximadamente 47 anos. Tal vez Aetius logrou introducir un traidor no seu círculo íntimo. Ao parecer é soterrado usando o mesmo ritual que Alarico.

o sucesor no mando huno é Ellac pero comezan as disensións inmediatamente, probablemente baixo instigación romana. Dengizich e Ernakh, os outros fillos tamén fundan estados ao norte do mar Negro.

Valamiro convértese no líder dos godos asentados en Pannonia.

Aetius síntese en disposición de forzar o seu acceso á púrpura imperial. Consegue o beneplácito de Valentiniano III ao enlace entre a Placidia, a filla máis nova, e o seu fillo Gaudencio. Valentiniano non ten fillos varóns e a sucesión está aberta.

xullo: morre Pulcheria por causas naturais aos 54 anos. Marciano reina en solitario. Aspar, magister militum, volve ser a máxima influencia.

en Palestina, os monxes rebélanse pero Marciano envía un exército para sometelos. Teodosio é deposto en Xerusalem e Juvenal é expulsado.

Turismundo segue unha política expansiva pero sofre unha derrota ao tratar de entrar en Arelate. Tonantius Ferreolus, pretorio do prefecto para Gallia dirixe aos romanos.

Antemius casa con Marcia Euphemia, filla do emperador, e é elevado ao rango de comes. É enviado ao limes no Danubio para refacer as defensas.

nova revolta bacauda en Tarraconensis, severamente reprimida pola aristocracia local.

unha embaixada romana chega a Callaecia; comanda o comes Hispaniarum Mansueto, que quizás negocia cos suevos para que non se produzan novas incursións na Tarraconensis, provincia que parece interesar enorme­mente ao Imperio.

Anko convértese no 20. soberano dun Xapón unificado. Sucede a Ingyo. O irmán maior do novo emperador, Hinashi, suicídase logo de ser acusado de incesto coa súa irmá Karu no Oiratsume (Nihon Shoki).

continxentes vascos penetran en Novempopulania.

outubro, 4: concilio de Angers.

novembro, 1: Turismundo é asasinado por Teodorico II, irmán seu.

decembro, 4: concilio de Arelate, convocado por Ravennius para tratar o conflito entre Lerins e o bispo de Frejus.