775

wikipedia

abril, 25: batalla de Bagrevand, onde os abbasí poñen fin á rebelión armenia, consolidando o control musulmán sobre Transcaucasia, mentres as principais familias nakharar de Armenia, sobre todo os Mamikonian perden o seu poder e buscan refuxio no Imperio bizantino.

agosto, 23: data de redacción dun documento con sinatura de Silo; é unha doazón a cinco frades para que constrúan unha igrexa entre os ríos Iube (Eo) e Masma; máis concretamente entre o Alesancia (río Grande, en Ribadeo) e o Mera, no lugar Lucis (Celeiro de Mariñaos, no concello de Barreiros).

setembro, 14: morre Constantino V durante unha campaña contra os búlgaros. Sucédeo León IV, logo de derrotar a Cristóforo e Nicéforo, irmáns seus. Os tres foran nomeados césares polo seu pai.

León IV suaviza as medidas contra os iconódulos por influencia de Irene, a emperatriz, ateniense e iconódula en segredo.

Hadriano I recupera o control do exarcado de Ravenna.

Carlos convoca unha gran asemblea en Quierzy e dirixe un exército franco ao interior de Saxonia e recupera o castrum de Syburg, restaura e instala un novo continxente en Eresburg. Na beira do Weser atópase un continxente saxón disposto a plantar batalla, que é derrotado cando os francos cruzan o río.

Widukindo cruza o Weser con outro continxente e loita en Hlidbeck. Carlos non logra unha vitoria total. Debe reorganizar as súas tropas e atacar novamente, esta vez con éxito, mais Widukindo escapa.

Carlos recupera o Hellweg ao longo do val do Lippe, establecendo comunicacións entre Austrasia, Hesse e Turinxia. Promóvese o comercio nel. Fúndase a cidade de Giessen na zona.

mercadores de al-Andalus fundan unha colonia comercial en Tenes (Alxeria), evidencia do renacemento do comercio marítimo na zona occidental do Mediterráneo despois do caos de anos anteriores.

outubro, 7: morre al-Mansur, sucedido polo seu fillo al-Mahdi, que fai oficial a doutrina sunni. Os chiís, decisivos no ascenso ao poder dos abbasí, constitúense en oposición.

Baghdad é probablemente a maior cidade do mundo, logo dos problemas acontecidos na capital chinesa Chang'an e a súa consecuente despoboación.

Dhafmapala comeza o seu mandato no reino de Bengala.

Alpin II sucede a Ciniod como rei dos pictos.

Carlos é informado por Hadriano I de que Arichis de Benevento, o duque de Friuli, o duque Rexinaldo de Chiusi e Hildedrando de Spoleto planean unha insurrección en Italia. Adalxis pretende regresar cunha flota bizantina que ten intención de devolverlle o trono lombardo. Carlos fai campamento de inverno ao pé dos Alpes coa intención de atravesalos cara a península tan cedo como lle sexa posible.

773

silabario manipuri
www.proel.com.org

paz entre o basileus e os búlgaros.

Paulo Diácono dedica á Adelperga, filla de Desiderio e Ansa, a súa historia romana, versión ampliada da de Eutropius, émula do seu home, ‘case o único príncipe do seu tempo que estimaba o saber’ e ela ‘amante da filosofía e da poesía, a historia e a esexese’. Inclúe historias sobre mulleres, case todas negativas, que poden ter sido un dos intereses coñecidos da dama ou porque Paulo consideraba que respondía ás súas necesidades, advertencia contra a frivolidade das mulleres. Paulo representa a Xustiniano como restaurador do estado. Quizás non é coincidencia que Arichis e Adalperga construíran en Benevento unha igrexa en evidente imitación de Hagia Sophia.

marzo: Hadriano I renova as peticións de axuda a Carlos ante as ameazas e os movementos de Desiderio.

verán: Carlos cruza os pasos alpinos (Mont Cenis) en dirección sur á cabeza dun importante exército franco. Bernardo, tío seu e irmán de Pipino, encabeza outro exército que entra polo Gran Bernardo.

no val de Susa o avance franco vese dificultado polas fortificacións lombardas. A información procedente dos exploradores francos localiza os seus puntos febles e os ataques francos fan retroceder aos lombardos cara Ticinum.

ata novembro Carlos negocia o pago de 14000 solidi a cambio do acordo de Roma e o prezo das dúas princesas lombardas. Desiderio rexeita o acordo.

Ticinum sofre escaseza de alimentos, mais o rei permanece na capital e ordena a seu fillo Adalxis defender Verona para protexer a Xerberga e os fillos de Carlomán.

logo dun asedio curto, Adalxis busca refuxio en Constantinopla.

os francos conquistan Verona e Mortara.

outubro: Ticinum é asediada.

al-Mansur, derrotados os chiies, centra a súa atención en al-Andalus, onde envía un exército que é derrotado por Abd al-Rahman I, que envolve a cabeza do xeneral enviado por Bagdad nunha das bandeiras negras que lles servía como símbolo. O outro único territorio dos que foran controlados polos ummayad que non controla al-Mansur é o territorio dominado por Abd al-Rahman ibn Rustum.

a datación establecida por Victorius de Aquitania aparece nunha carta enviada a Carlos.

os saxóns aproveitan a presenza de Carlos en Italia para recuperar Eresburg e Syburg. Tamén atacan, sen éxito, Büraburg, onde reside un bispo desde tempos de Bonifacio.

Alhred de Northumbria envía legados a Carlos.

o concepto de número '0' chega aos círculos de matemáticos árabes en Bagdad, que basearán os seus números no sistema hindú (os maias xa desenvolveran o concepto había tempo).

morre Khongtekcha de Manipur. Durante o seu mandato escribíronse textos co alfabeto Manipuri.

Yazid ibn Useid es Sulami, wali en Bagdad.

campaña de Constantino V contra os búlgaros, que deben retirarse desde Macedonia ata Lithosoria.

772

destrución do Irminsul
Heinrich Leutemann, 1882
www.wikipedia.org

febreiro, 1: morre Estevo III e varios candidatos loitan por ser nomeados bispo de Roma. Desiderio aproveita para recuperar prazas.

febreiro, 9: resulta elixido Hadriano I, quen solicita axuda franca.

Desiderio impulsa institucións de ensino en Ticinum.

Theodo, fillo maior de Tassilo e Liutperga, é enviado a Roma para ser bautizado por Hadriano I en Pentecostés. As inscricións no cáliz de Tassilo constatarían que foi feito para celebrar con ocasión do bautismo de Theodo. Quizás o sabio grego Dobdegrecus, no entorno do bispo Virxilio de Salzburgo, e que tiña como patróns os duques, participou no deseño da peza. O cáliz está en Kremsmünster, onde foi doado polos duques.

Lucifrido, pequeno labrego lombardo, cede a súa propia casa, nas proximidades de Lucca, á igrexa, de quen a recibe de volta a cambio dunha renda.

a influencia de Desiderio alcanza o Danubio.

marzo: Yazid ibn Hatim, enviado a Ifriqiya á cabeza de tropas procedentes da zona de Khorasan expulsa os kharidjitas da Tripolitana.

abril, 22: o bispo de Roma xa non data as súas bulas polo ano de reinado do emperador de Constantinopla.

abril, 25: os armenios en rebelión contra o califa son derrotados na batalla de Bagrevand.

maio: Yazid ibn Hatim entra en Kairouan.

primavera/verán: inicio da guerra contra os saxóns. Carlos conquista a fortaleza de Eresburg e fai construír o donjon de Büraburg. Destrúe o ‘irminsul’, santuario pagán.

Desiderio ocupa prazas que pertencen ao bispo de Roma cando Hadriano I rexeita apoiar as reivindicacións da viúva de Carlomán. Apodérase de Ravenna, das cidades da Pentápole e Umbría. Asedia Roma e tenta facer coroar os fillos de Carlomán. Hadriano I envía unha embaixada a Thionville ao final de ano que acorda unha alianza contra os lombardos.

en Xapón os que poñen en produción novas terras son exentos de tributación.

Offa de Mercia exerce soberanía directa sobre Sussex. A continuación depón ao rei de Kent, Egbert II.

al-Mansur ordena impor marcas distintivas nas mans dos cristiáns e os xudeus de Xerusalem.

770

reconstrución de Hedeby
www.pinterest.com

Offa de Mercia continúa a política do seu predecesor e invade Sussex e Kent.

verán: Bertrada visita en Seltz a Carlomán de camiño a Italia. Quizás non lle menciona o motivo principal da viaxe: negociar con Desiderio o casamento de Carlos, o seu preferido e con quen convive, cunha princesa lombarda, xa que Carlomán quedaría rodeado de ‘inimigos’. Tamén se establece o casamento da irmá maior de Carlos, Xisela, con Adelchis, o herdeiro lombardo.

agosto, 28: Kōken morre, sendo sucedida polo seu curmán Kōnin, neto do defunto emperador Tenji.

setembro: Tassilo de Baviera convoca unha asemblea en Freising. Bertrada asiste, de camiño a Roma.

inverno: unha carta de Estevo III a ‘Bertrada e Carlos’ revela dúas cuestións, hostilidade e temor á alianza matrimonial e militar franco-lombarda e, curiosamente, ignorancia sobre cal dos reis francos será o que case coa filla de Desiderio.

a carta menciona a Hitherius, fidelis vester, activo na fronteira con Benevento con concomites (warband), forzando a volta de varias cidades ao poder de Roma. Fora notarius maior de Pipino desde 753 e notario de Carlos desde 768. A ausencia de documentos oficiais de Carlos desde 770 ata abril de 771 pode quere dicir que Hitherius foi con Bertrada a Italia e permaneceu alí cando ela regresou.

decembro, 25: Carlos casa cunha filla de Desiderio.

fundación do porto comercial de Hedeby entre os daneses e os alemáns.

Alhred de Northumbria envía a Willehad a Frisia.

al-Mansur ordena cerrar o ‘canal dos faraóns’ para controlar mellor as rutas comerciais.

765

faravahar
símbolo zoroastriano
Persepolis

Pipino restaura privilexios papais en Benevento, Toscana, e parcialmente en Spoleto.

os ‘anais’ de Tigernach falan de escaseza de pan en Hibernia.

Aethelwald de Northumbria é deposto en Pincaheale, posiblemente nunha xuntanza de magnates, sendo sucedido por Alhred, parente do rei Oswulf.

a tribo bérber zenata dos Banu Ifran rebélase contra o califato e crea un estado independente arredor de Tlemcen; o seu xefe Abu Qurra reconstrúe a antiga cidade (a Pomaria romana).

os textos falan por primeira vez da introdución do sistema de rotación de cultivos nos campos occidentais.

Subin depón a Telets como khagan búlgaro.

Waifar de Aquitania lanza ataques en Septimania pero acaba sendo rexeitado.

xuño: unha tempestade destrúe unha flota bizantina de 2500 unidades en ruta cara territorios búlgaros.

decembro, 15: escisión no chiismo logo da morte do imán Jafar as-Sadiq: os ismailíes consideran a Isma'il, sétimo imán, como último lexítimo; sen embargo, os imamitas recoñecen doce imáns.

ascende ao trono de Pandya Varaguna I, que combate con éxito os Pallava, aliados a Kongu e Kerala.

inicio da revolta de Ustadh Sis á cabeza de zoroastrianos contra os abbasíes en Khorasan.

Pipino envía unha embaixada a al-Mansur, que tardará tres anos en regresar.

parte de Constantinopla cara territorios francos unha embaixada encabezada polo spatharius Anthi e o eunuco Sinesio; buscan, principalmente, o compromiso de Gisla, filla do franco, co herdeiro bizantino, e o apoio franco ás teses iconoclastas.

762

plano de Bagdad
histoireislamique.wordpress.com

xuño: batalla de Anchialus: unha forza expedicionaria bizantina (800 barcos e 9600 homes a cabalo) chega a Thracia para defender Anchialus, na costa do mar Negro contra os búlgaros. O khaghan Telets bloquea os pasos montañosos e toma posicións nos altos cerca da cidade. Logo dunha carga os búlgaros son derrotados e moitos capturados. No triunfo conseguinte en Constantinopla son executados todos os prisioneiros.

xullo, 30: al-Mansur decide que Kufa non é segura e decide fundar unha nova capital na beira do Tigris, nun asentamento chamado Bagdad. Ctesifonte, antiga capital persa, é empregada como canteira de materiais de construción e ornamentos para a nova cidade.

os funcionarios sirios de fala grega son substituídos por iranios; o visir persa Khalid 'o barmáquida' exerce o poder en nome do califa, burocratizando máis e máis o imperio.

morre Aethelbert II de Kent, sendo sucedido polo seu sobriño Eadberht II, que tamén morre, sendo á súa vez sucedido por Ealhmund.

Aethelwald de Northumbria casa con Aethelthryth, en Catterick.

al-Ala ibn Mugith, partidario abbasí, é derrotado por forzas leais a Abd al-Rahman I, en Beja.

setembro, 25 ('revolta Alida'): Muhammad al-Nafs al-Zakiyya, descendente de Alí, pretende o califato e rebélese en al-Madinat secundado en Basra por seu irmán Ibrahim ibn Abdallah. O xeneral Isa ibn Musa logra atrapar en Damasco a Muhammad, que é derrotado e decapitado (decembro, 6); logo marcha contra Ibrahim, que ameaza Kufa.

Li Fuquo asasina a emperatriz Zhang, muller de Su Zong, que morre pouco despois dun ataque cardíaco, sendo sucedido polo seu fillo Dai Zong, que fai asasinar a Li.

759

representación de Narbo Martius
www.jeanclaudegolvin.com

batalla do paso de Rishki: Constantino V envía tropas a Thracia novamente, mais sofren emboscadas e son derrotadas mentres cruzan o paso, nas proximidades de Stara Planina. Vinekh, khaghan búlgaro non aproveita a situación e inicia negociacións de paz.

asedio de Narbo: Pipino toma a cidade logo de sete anos de asedio; fai retroceder os musulmáns alén dos Pireneos. O comes godo Milo asume o goberno da cidade.

xullo, 24: Oswulf de Northumbria é asasinado por cortesáns en Weighton; Aethelwald Moll, patricio de Deira, probablemente instigador, é coroado rei.

outubro, 1: iníciase un inverno excepcionalmente intenso en occidente, con ríos xeados moi cedo. As baixas temperaturas duran ata febreiro.

al-Mansur inicia a conquista de Tabaristan, na costa sur do Caspio. Khurshid II, foxe ás montañas á fortaleza de Daylam.

forzas tang baixo Guo Ziyi asedian Yanjing, no norte; os combates acentúan a escaseza de comida e acaba por comerciarse con ratas, que alcanzan prezos desorbitados.

756

Abd al-Rahman I
www.pinterest.com

xaneiro: An Lushan, ao mando dun exército de 200000 homes conquista Luoyang, que Feng Changging non pode defender. Os rebeldes cruzan o río Amarelo e marchan para capturar as cidades de Chenliu e Yingyang.

batalla de Yonggiu, un continxente tang de 2000 homes baixo Zhang Xun defende con éxito a súa fortaleza contra o exército rebelde. Zhang logra unha vitoria logo dun asedio de catro meses e impide que os rebeldes se apoderen do territorio fértil ao sur do río Huai.

febreiro, 5: An Lushan proclámase emperador en Luoyang, establecendo o Gran Yan; avanza cara a capital tang, Chang'an, e decide apoderarse do sur para interromper o fluxo de reforzos leais aos tang. Mentres, numerosos soldados se unen á rebelión.

Constantino V constrúe fortificacións no limes do Danubio e comeza a instalar armenios e sirios no thema de Thracia. En resposta Kormisosh, khaghan do imperio búlgaro, demanda o pagamento de tributos. Constantino négase e os búlgaros chegan ata os muros de Anastasio, moi próximos á capital.

batalla de Marcellae: Constantino V envía unha forza expedicionaria (500 naves e 6000 soldados) a Thracia, que derrota os búlgaros, nas proximidades da fortaleza de Markeli, no delta do Danubio. Kormisosh é forzado a aceptar o tratado e confirma a fronteira existente.

as consecuencias no campo búlgaro son graves e o khaghan é deposto e substituído por Vinekh, do clan Vokil.

Aistulfo volve ameazar Roma, que pretende facer capital lombarda, mais Pipino intervén novamente, tamén coa presenza de Carlos e Carlomán, e establece os 'estados papais' (incluíndo Ravenna e a Pentapolis) en favor de Estevo II.

Galla Gaulo é deposto, cegado e exilado; sucédeo Domenico Monegario, como sexto dogo de Venecia.

batalla de Newanbirig: Óengus I, picto, e Eadberht de Northumbria atacan a Dumnagual III de Strathclyde no castelo de Dumbarton; sen embargo, son aniquilados posteriormente, probablemente por britanos.

Cuthred de Wessex morre logo de reinar 16 anos; sucedido por Sigeberht, parente.

maio, 15: Abd al-Rahman I captura Hispalis sen violenza. Derrota a Yusuf ibn 'Abd al-Rahman al-Fihri nunha batalla polo control de al-Andalus e establece un emirato independente, do que se proclama emir. Acaba coa autonomía de Teodomiro en Murcia.

maio: Xuan Zong contrata 4000 mercenarios musulmáns para contribuír á defensa de Chang'an contra os rebeldes. As forzas leais toman posicións defensivas nos pasos montañosos, mais o chanceler Yang Guozhong ordéalles abandonar as súas posicións. An Lushan aplasta as forzas tang, quedando a capital indefensa.

xullo, 14: Xuan Zong foxe coa corte imperial cara Sichuan ao avanzar os rebeldes polo paso de Tongguan cara a capital; An Lushan cae enfermo, quizás por causa dunha diabetes. Queda case cego e sofre de extrema irascibilidade.

xullo, 15: Xuan é obrigado pola Garda Imperial a executar a súa favorita Yang Guozhong; tamén consente que os eunucos estrangulen a Yang Guifei. An Lushan tamén ordena executar outros membros da familia imperial.

agosto, 12: Xuan Zong abdica do trono logo dun reinado de 44 anos; é sucedido polo seu fillo Su Zong como emperador da dinastía Tang, que contrata 22000 mercenarios musulmáns para reforzar o exército diezmado en Lingzhou.

Ibn al-Muqaffa', escritor e pensador musulmán, é torturado en Basra por orden de al-Mansur, sendo desmembrado e arroxado, inda vivo, a un forno aceso.

decembro: Aistulfo morre nun accidente de caza. Ratchis tenta volver ao trono.

755

Silvestre I e Constantino representados nun
fresco do século XIII
capela de Silvestre, Roma

febrero, 13: al-Mansur fai asasinar ao persa Abu Muslin, provocando a hostilidade de Khorasan e unha serie de rebelións contra os abassí; a primeira encabezada polo zoroastriano Sunbadh.

os búlgaros entran novamente en Thracia.

maio, 1: Pipino cambia a data da asemblea anual; o que reflicte a crecente importancia da cabalería no exército: debe esperarse a que a herba estea o suficientemente medrada para cabalos e bois.

Yusuf envía unha expedición contra os árabes iemeníes que asedian ao seu fillo Sumayl en Caesaraugusta, derrotándoos. A continuación diríxense contra Pampilona, pero son rexeitados.

Aistulfo trata de impedir o paso de Estevo II, que regresa de Gallia protexido por un exército franco, sendo derrotado; os francos asedian Ticinum.

xuño: Aistulfo acepta recuperar devolver os territorios imperiais conquistados (Pentapolis e exarcado), que pasan a ser controlados por Estevo II; 'aparece' a 'doazón de Constantino' que concede a Pentapolis ao bispo de Roma, orixe do seu poder 'temporal'.

xullo, 11: concilio de Ver, unha capitularia de Pipino determina o tamaño das moedas e reafirma o monopolio real sobre a súa emisión, cun novo denario co monograma real.

agosto, 14: Abd al-Rahman, supervivente umayyad, desembarca cun contixente militar en Almuñecar.

decembro, 16: An Lushan, gobernador da área de Beijing, e protexido da favorita do emperador, Yang-Yuhuan, inicia a rebelión Anshi contra Xuan Zong. O seu exército baixa polo gran Canal e o emperador manda a Feng Changging, gobernador de Fanyang, contra el, para que defenda Luoyang, capital oriental.

Teodato Ipato, dogo de Venecia é deposto e cegado logo de trece anos de mandato; é substituído polo seu vencedor, Galla Gaulo, bizantino.

as alianzas e o comercio entre as diferentes cidades maias comeza a enfeblecer e a escaseza de comida produce grandes descontentos.

Elfodd, arcebispo de Bangor, trata de lograr o apoio de Cornualles e Gales ás teses de Roma.

754

representación da coronación de Pipino o Breve
biblioteca Xenoveva, ms 782, fol. 107
www.fr.wikipedia.org

xaneiro, 7: Estevo II chega a Chalons, onde Pipino. Acode a recibilo ao camiño Carlos (12 anos), o seu fillo maior.

febreiro, 10: concilio de Hiereia, Constantino V, indignado pola actitude de Roma e a súa alianza cos francos, e perdida a esperanza de recuperar Ravenna, convoca un novo concilio onde se ratifican as teses iconoclastas. Roma négase a enviar representante. Só acoden bispos de territorios dominados polo imperio; establécese que as iconas son contrarias ás escrituras e simplifícase máis o culto. Xoán Damasceno é declarado herexe.

os monxes opóñense, mais o emperador toma medidas drásticas contra eles; péchanse mosteiros e confíscanse propiedades; obrígaos a levar traxes correntes, moitos son encerrados e outros obrigados a exiliarse; algúns son obrigados a casar e son obxecto de escarnio por parte da xente; incluso algúns son executados.

abril, 14: a reunión anual dos francos acepta loitar en Italia.

xuño, 5: Bonifacio atopa en Dokkum un grupo de frisios pagáns que o martirizan á vella usanza.

xuño, 10: morre o califa, sendo sucedido por al-Mansur, que rompe cos chiíes, temeroso do descontento sunní, o que ocasiona unha revolta baixo Muhammad, bisneto de Hassan, que aspira ao califato.

xullo, 28: Pipino é unxido e coroado novamente en Saint-Dennis, mais agora polo bispo de Roma.

Estevo tamén unxe a Carlos e a seu irmán Carlomán (3 anos); outorga a Pipino o título de patricius romanorum, igual que sucedera séculos antes con Clovis, coa intención de que se converta en protector de Roma.

agosto, 8: Constantino II (de Sylaeum) sucede a Anastasius como patriarca de Constantinopla.

outubro, 14: Pipino esixe a Aistulfo que lle entregue todos os territorios que pertencían ao exarcado. Aistulfo só garante o regreso seguro de Estevo II a Roma.

Aistulfo logra que Carlomán, irmán de Pipino, decida saír do seu retiro en Montecassino, para volver a territorio franco e alzarse contra o política de seu irmán; sen embargo, este é interceptado e encerrado nun mosteiro en Vienne, onde é executado (decembro, 4 - agosto, 17).

xiii. monarquía de león

Ordoño II

100. Orixe do reino de León. A monarquía de Asturias tiña ampliado considerablemente as súas fronteiras, e trasladou a súa corte a León, a fin de que a capital do seu reino estivese máis no centro dos seus dominios.

O reino de León é, polo tanto, o mesmo reino de Asturias: só ten mudado de nome. O primeiro soberano que se titulou Rei de León foi García I, que só reinou tres anos, fillo de Afonso III o Grande de Asturias. (A monarquía de León comprende dende o ano 914 ao 1037).

101. Reis máis notábeis. Os reis de León máis notábeis son: Ordoño II, Ramiro II e Afonso V o Nobre.

Ordoño II batallou con sorte e valentía contra os moros, fortificou boa parte da ribeira do Douro e edificou a nova Catedral de León, cedendo para iso o seu propio palacio.

Ramiro II

Ramiro II derrotou a Abderramán III en varios encontros, apoderouse da praza de Madrid e levou as súas armas vitoriosas ata Toledo.

Afonso V o Nobre dedicouse a reparar os danos causados polas correrías de Almanzor e emprendeu a conquista de Portugal, morrendo no sitio de Viseu.

102. Importancia da monarquía de León. Os reis de León traballaron sen descanso na santa obra da Reconquista, e no período máis difícil da mesma, por canto o Califato de Córdoba era poderoso: Abderramán III e Almanzor semellaba que ían acabar cos reinos cristiáns, e, a pesar de todo isto, o Califato esborrállase cando a monarquía de León se estende uníndose a Castela.

Afonso V o Nobre

103. Progresos notábeis daquela época. Durante o goberno dos reis de León, celebráronse Cortes; concedéronse foros e privilexios aos pobos; creáronse os municipios; as riquezas e as artes tiveron prosperidade, e aumentou a riqueza pública.

104. Xuízo moi honroso. Di un historiador notable, que, se ben é verdade que a monarquía de Asturias creou a Patria, a de León creou a nacionalidade.

105. O Condado de Castela.  O terreo situado na prolongación oriental do reino asturiano – leonés, tomou o nome de Castela polos moitos castelos e fortalezas que nel se ergueron ao iniciarse a Reconquista, para impedir as correrías dos moros, e este territorio, dependente do reino de León, foi gobernado por Condes, xefes militares de autoridade case soberana. Un destes condes foi Fernán González, que rompeu completamente os vínculos que lle unían con León, erixíndose en Condado Independente.

a "súa" historia de España

x. califato de córdoba

078. Creación do Califato. Unha revolución expulsou do trono de Damasco a dinastía dos Omeias, cuxos individuos foron perseguidos e exterminados; só se salvou o mozo Abderramán, de 21 anos, que fuxiu a África e despois pasou á Península para aceptar o trono dun Califato independente do de Damasco.

A desmoralización dos Emires de España había moito tempo que creara desgusto xeral, e os moros notables de Córdoba déronse presa a chamar ao fuxitivo Abderramán para ofrecerlle a representación dun Califato independente. Aceptou o mozo Omeia; dominou as rebelións da Península; venceu as forzas que viñeron de Damasco para sometelo, e a creación do Califato de Córdoba foi un feito consumado. Abderramán era poeta, home de ilustración e protexeu as ciencias e as letras; morreu en Mérida o ano 788, e tendo tratado aos cristiáns con moita consideración.

Abderramán I

079. Califas principais. Nos 275 anos que durou o Califato de Córdoba, houbo vintecatro califas, sendo os principais Abderramán I, Abderramán III e Alhakén II.

Abderramán III

080. Abderramán III. O máis notable dos reis moros ou Califas españois foi Abderramán III, en cuxo tempo e no do seu fillo Alhakén II, o Califato de Córdoba chegou a un grao supremo de cultura e esplendor.

Abderramán III foi un monarca sabio, bo e de corazón nobilísimo; fixo moito pola ilustración dos moros; levantou soberbios edificios; foi moi tolerante cos cristiáns, a quen dou cargos públicos, e no seu tempo prosperaron a agricultura, as letras, as ciencias e as artes.

Almanzor

081. Alhakén II. Sucedeu a seu pai Abderramán III, a quen tratou de imitar; foi moi tolerante cos cristiáns e protexeu en gran maneira a agricultura, as letras, as ciencias e as artes.

082. Almanzor. Ao morrer Alhakén II, sucedeulle o seu fillo de once anos Hixén II, baixo a tutela de Almanzor, o caudillo mahometano máis famoso, que foi, de feito, o verdadeiro Califa; pelexou en 52 campañas contra africanos e españois, levando a devastación por todos os reinos cristiáns. Á fin, unidos os reis de Castela, León e Navarra, derrotárono en Calatañazor, e, ferido e avergoñado, morreu en Medinaceli.

083. Fin do Califato. Morto Almanzor comezou a decadencia do Califato de Córdoba, que á fin caeu en mans dos berberiscos, hordas salvaxes e refractarias a toda cultura, e, esnaquizado pola anarquía e a guerra civil, as provincias constituíronse en reinos independentes.

a "súa" historia de España