batalla do Urbicus, regnum destructum et finitum est suevorum?

en 455 varios acontecementos alteran fondamente os precarios equilibrios existentes na pars occidentis do imperio romano: Valentiniano III é asasinado por bucellarii de Aetius, e Petronius Maximus e Avitus sucédeno de xeito efémero.

en Hispania os suevos vense así liberados dos seus compromisos con Ravenna e invaden Carthaginensis. En resposta, para que os suevos respecten a 'legalidade' imperial, Avitus envía o comes Fronto. O rei godo de Tolosa, Teodorico II, tamén envía aos seus propios legados. Sen embargo, os suevos fan caso omiso e incluso entran en Tarraconensis, inda ferreamente suxeita ao imperio. Unha nova embaixada goda en 456 é seguida doutro ataque suevo sobre a mesma Tarraconensis, con saqueo e toma de numerosos prisioneiros.

Hispania en 456
www.ciudaddelastresculturastoledo.blogspot.com

desde o inicio do seu reinado Reckiario en 449 trata de reforzar a súa posición casando cunha filla de Teodorico I, pai de Teodorico II: aos godos convenlles ter un aliado máis no taboleiro imperial e para os suevos contar co apoio godo é garantía da estabilidade para as posicións que obtiveran en Lusitania durante o reinado de Rechila, pai de Reckiario.

sen embargo, á volta da viaxe a Tolosa para o casorio en 449 Reckiario devasta territorios na Tarraconensis, sendo esta unha máis das accións depredatorias que caracterizan o modus operandi suevo na época. Reckiario tamén semella alcanzar un pacto con Basilio, líder da bacauda en Hispania, que ataca e debilita o poder romano en Tarraconensis. Este feito choca cos intereses romanos e, por ende, godos (o ataque da bacauda a Tarazona acaba co destacamento godo na cidade).

os acontecementos de 455 son movementos erráticos e quizás so pretendan obter botín que reforce o papel do rei e os seus nobres aproveitando unha situación que xulgan favorable. Reckiario e os seus semellan considerarse inmunes, vista a situación de fonda crise que atravesa o poder central.

A actitude de Teodorico II, enviando unha nova embaixada conciliadora, semella darlles a razón. O godo tamén semella convencido de ser quen de controlar a seu cuñado mediante acordos diplomáticos. Sen embargo, Reckiario non avalía correctamente a situación porque, por mandato de Avitus, no verán de 456, Teodorico II reúne un gran exército en Gallia e marcha cara Hispania.

ao tratarse dunha expedición encabezada directamente polo rei, os distintos aristócratas propietarios de exércitos privados farían parte da expedición. Sen embargo, esta integración nom faría desaparecer as diferenzas entre as distintas unidades e os intereses dos seus dirixentes. Pode que Reckiario contara, nos seus cálculos, coas dificultades de harmonizar os diferentes señores godos. Tampouco é un desatino supor que contase con apoio de parte da nobreza goda e que confiara nisto para neutralizar ou atenuar calquera acción hostil.

a expedición de Teodorico ten un dobre obxectivo: facer cumprir a legalidade imperial, quebrando a expansión sueva, e obter botín. En ningún momento se tenta ampliar a zona de asentamento godo buscando terras en Hispania: o que logo sucede non da a entender interese algún polo control directo do territorio suevo.

Hydacio nom detalla o itinerario seguido por Teodorico na súa marcha mais nom é difícil supor que seguiría a vía romana entre Burdigala e Asturica. Nom sabemos o día de inicio da expedición nim cantos homes marcharon (Hydacio: cum ingenti exercitu suo, inda que serían varios milleiros, posiblemente o maior continxente militar godo en Hispania desde que Walia marchara a Tolosa. O volume das tropas debeu ocasionar problemas loxísticos durante a marcha.

a marcha cara Hispania iniciaríase a finais de xullo ou inicios de agosto, e faríanse pausas en varias cidades de Tarraconensis para valorar as consecuencias dos saqueos suevos da primavera e asegurar os continxentes godos nelas.

campaña de Teodorico II contra Reckiario
www.condadodecastilla.es

finalmente, o 5 de outubro de 456, venres, nas ribeiras do Órbigo, a doce millas de Asturica, un gran número de suevos son abatidos no curso dunha batalla campal, outros son feitos prisioneiros. Moitos foxen co propio Reckiario, ferido, que apenas pode facer outra cousa que escapar ás rexións máis distantes de Callaecia.

chama a atención o escaso quebranto que semellan padecer as tropas de Teodorico, e máis tendo en conta que o número de suevos nom era inferior (cum multitudine Suevorum). O éxito godo debeu ser produto dunha maior experiencia en enfrontamentos militares recentes, coma contra os hunos de Atila en 451.

reconstruír as condicións nas que se puido desenvolver o combate é ilusorio. A referencia ás tropas de Teodorico como ingenti exercito suo e ás de Reckiario como multitudine suevorum nom é abondo para deducir que se enfrontaron un exército en orden (o godo) e un conglomerado popular desorganizado (o suevo).

fuxido Reckiario cara o interior de Callaecia (ad extremas sedes), Teodorico saquea Bracara o 28 de outubro, 'humillando' tanto a romanos como a suevos. Hydacio nom esperaba as vexacións infrinxidas á poboación romana, ás virxes consagradas, aos cregos e aos lugares sagrados. Ao cabo os godos actúan en nome de Roma e o cronista espera unha acción civilizada, unha liberación da súa provincia.

Reckiario, refuxiado en Portus Cale, quizá coa pretensión de fuxir por mar, é capturado e o rei godo manteno prisioneiro por un tempo. O entorno próximo ao rei debeu ser agora masacrado; el mesmo é executado en Bracara en decembro. A conclusión do cronista nom pode ser máis clara: regnum destructum et finitum est suevorum.

Teodorico impón como rexente da Callaecia ao hérulo Axiulfo, e marcha a Lusitania. Sen embargo, os feitos desmenten a Hydacio porque a maioría dos suevos nom recoñecen a autoridade do hérulo e cando Teodorico debe regresar precipitadamente a Gallia debido á morte do propio emperador Avitus, proclaman a Framtán, fragmentándose a provincia en dúas partes.

no propio ano 457 Maldra, outro suevo, reunifica o 'reino', pero é asasinado en 459 nunha conxura, xurdindo dous novos rexentes Frumario e Remismundo (fillo de Maldra), quen en 463 pasa a reinar en solitario ata 469. Os suevos seguiron controlando Callaecia algún tempo máis. Os vaticinios de Hydacio nom se cumpren totalmente, e el mesmo inda vive para comprobalo.

455

representación do 'Saco de Roma' polos vándalos
Karl Bruillov, s. XIX, óleo
wikiwand

Valentiniano III e Flavius Procopius Antemius, cónsules.

Valentiniano III non logra sumar o apoio dos círculos aristocráticos, especialmente os que apoiaran a Aetius. Tamén ten e contra os aristócratas galos que se expresarían nas palabras de Sidonio un ano más tarde no panexírico a Avitus.

Valentiniano nega a Petronius o nomeamento coma cónsul, que el mesmo asume e relégao no nomeamento coma sucesor de Aetius na maxistratura militar. Prepárase un complot contra o augustus en círculos anicios entre outono de 454 e principios de 455. Tamén participan os bucelarii de Aetius, que Maioriano non pode controlar ou pacificar; tamén é posible que el mesmo participara na conspiración.

marzo, 16: durante unhas manobras militares Valentiniano III, con pouco séquito en ad duos lauros, propiedade imperial a tres millas de Roma, resulta atacado polos bucellarii de Aetius Acila e o seu cuñado Trasila (quizás xenro de Aetius), godos: resulta alcanzado por espadas dúas veces na cabeza e morre instantaneamente. Heraclius, primicerius sacri cubiculi, considerado corresponsable da morte de Aetius, tamén é asasinado. Debido ao medo e á sorpresa do momento ninguén é capaz de salvar ao augustus ou quizás tamén a indiferenza do seu séquito militar posibilita o magnicidio. Non só non foron perseguidos senón que Acila e Trasila tiveron tempo de facerse co cabalo e a diadema de Valentiniano e correron a ofrecerlla a Petronius. Maioriano tamén se postula coma sucesor. Extinción da casa de Teodosio.

en comparanza con outras institucións o exército romano resiste mellor e por máis tempo. Non obstante, a influencia xermánica xa aportara unha innovación importante: a garda persoal. Denominada hirdh entre os escandinavos ou truste entre os merovinxios, estaban formada por homes novos iguais entre si e con xuramento de fidelidade ao xefe na vida e na morte. Entre os celtas, tratábase a veces de irmáns de leite que se comprometían a defender ao seu benfeitor. A comunidade de alimentos, o feito de ser comensal do xefe de guerra, e incluso, como di a lei salia, de compartir pan con el, fan do compañeiro (cum panis, de aí companio) alguén con quen acaba por establecerse un parentesco case carnal que se fortalece en virtude do sangue comunmente vertido en combate, que une cada vez máis a estes verdadeiros “gorilas” protectores do poder. Por iso os membros da truste, os antrustións, valen tanto. Quen mate un deles terá que pagar una multa de seiscentas moedas de ouro, a taxa máis elevada en cuestións de morte. Este tipo de sanción estendeuse, a partir do s. V, por todo o Imperio Romano a causa das continuas tentativas de asasinato dos grandes persoeiros. Entre os romanos e entre os godos chamábaselles bucellarii, é dicir comedores de galleta, porque lles estaba reservado o mellor pan do exército. A súa fidelidade era tal que continuaba máis alá da morte do seu caudillo. Neste caso, (vinganza do asasinato de Aetius) os dous parentescos, o comen­sal e o adoptivo, asimílanse, polo seu comportamento, a un paren­tesco de sangue. A guerra muda nunha cuestión privada a causa da desmesurada extensión do carnal a expensas do poder estatal.

ata este ano Gaiserico e os vándalos non dominan definitivamente as illas mediterráneas: Víctor de Vita (no seu relato das persecucións arianas contra os católicos africanos na segunda metade do s. V) data neste momento, entre outras, a conquista de Ibiza, Mallorca e Menorca; omite referencias a Formentera e Cabrera.

Gaiserico establece nas illas unha serie de bases de operacións, utilizadas tanto para efectuar razzias sobre diversas zonas occidentais como para observar os movementos da flota romana ancorada nas costas levantinas hispanas. Deste xeito, pode contrarrestar posibles ataques ás posesións africanas vándalas, cun ataque a esta flota dende as costas baleáricas; corrobora esta hipótese o que acontecerá coa flota de Maioriano nas costas de Cartaginensis para atacar Africa, que sería obra de efectivos navais vándalos destacados en territorio balear. Non obstante, a Gaiserico tamén lle deberon interesar as Baleares por razóns económicas e estratéxicas, relacionadas co control das rutas comerciais do Mediterráneo Occidental, nas que, como é sabido, as Baleares ocupan un lugar destacado, en función das características da navegación antiga.

marzo, 17: en Roma a situación é de intranquilidade e disturbios. Había dous claros candidatos á sucesión e as tropas non eran unánimes sobre a quen debían apoiar: Maioriano ou Petronius.

Maioriano fora estreito colaborador de Aetius durante anos e xa estivera comprometido coa propia filla do augustus. A emperatriz, quen non cría que participara na conxura, apoiouno e tamén unha parte do exército. Sen embargo, estes vínculos cos asasinos de Aetius desacreditárono diante dos anteriores partidarios de Aetius (xa causara tamén o seu apartamento da escena) e ademais a diadema xa estaba en poder de Petronius e este participara directamente na conxura que acabara con Valentiniano. Xenerosos regalos en cartos por parte dos Anicii acabaron por decidir a situación e Petronius trasladouse ao Palatino.

Petronius semella unha solución estable e proporcionaría unha rápida solución aos problemas xa que gañara renome durante moito tempo coma servidor do estado: con 18 anos tribunus et notarius no consistorium de Honorio, 416-419 comitiva sacrarum largitionum, varias prefecturas da cidade e do pretorio entre 421 e 441, o consulado 433 e 443, culminando coma patricius en 445, o senador máis importante do oeste e colaborador e achegado á Aetius).

pero desencadéase unha multitude de problemas: suevos, godos (Aetius estaba casado cunha tía de Teodorico II), e vándalos inician accións agresivas; a posición de Gallia queda comprometida; e, moi importante, inda que as relacións con Constantinopla non eran ideais, o asasinato de Valentiniano, a ollos orientais, rompe un vínculo sagrado de moito tempo, rompe a “unidade” e compromete a lexitimidade de todos os sucesores.

morre a muller de Petronius, que obriga a Licinia Eudoxia (filla de Teodosio II), viúva de Valentiniano, a casar con el.

(dende 433) Próspero de Aquitania escribe e reescribe en Gallia e Roma epitoma chronicon: parte dun esforzo propagandístico para difundir a inda controvertida doutrina de Agostiño sobre a graza e para mostrar que esta recibira o plácet da igrexa de Roma. É, polo tanto, unha obra para os partidarios de Agostiño e versados en disquisicións teolóxicas.

para Próspero a crise reflicte unha falla de liderado moral. Castinus, Felix, Litorius e, inda que sutilmente, tamén Aetius son criticados polos seus defectos e pecados (celosos, traidores, asasinos e opresores da igrexa) e son contrapostos aos papas e clero, que destacan pola súa fidelidade e prudencia, virtudes que lles fan gañar batallas coma a do pelaxianismo, doutrina odiada inda que estea na distante Britannia. Desdéñase o poder terreo e destácase a efectividade do poder dos santos: compárase o fracaso de emperadores e militares contra Atila e Gaiserico co éxito de León.

é imposible saber o éxito entre os propios cristiáns das opinións de Próspero, compartidas por León nos seus sermóns, de que as vitorias espirituais compensaban as terreas e que a fe amosaría o camiño do futuro.

Próspero narra dende 379 a 455. Circulará en numerosos manuscritos e terá continuadores, sendo as datas de inicio respectivo válidas para identificar as edicións. non pasa de ser unha compilación desordenada baseada en Xerome, no seu inicio, e noutros para feitos posteriores, pero a carencia doutras fontes faina moi valiosa para o período de 425 a 455. Comparada cos seus continuadores, aporta detalles dos acontecementos políticos. Trata por extenso as invasións de Atila en Gallia (451) e Italia (452). Inda que era poeta, o único escritor leigo que menciona é Claudiano. Houbo cinco edicións diferentes, a última datada en 455, xusto despois da morte de Valentiniano III.

durante tempo o chronicon imperiale tamén se lle atribuirá a Próspero de Tiro, pero carecendo de xustificación; é independente do Próspero real, mostrando tendencias e simpatías pelaxianas.

Constancius de Lugdunum: Vita germani (c. 480); Ennodius de Ticinum: Vita epiphanii (c. 503); e Eugippius: Vita severini (c. 510) tamén comparten este desdén polos soldados e o seu oficio e prefiren o poder espiritual de homes santos como máis eficaz que o exercicio das virtudes militares.

Próspero de Aquitania (aprox. 65) morre probablemente en Roma logo desta data.

rebelión en Gallia de tribos anteriormente sometidas por Aetius coma consecuencia da súa morte; segundo Sidonio saxóns (ameaza no tractus armoricanus), francos (Germania I, Bélgica II) e alamáns (traspasaron o Rhin).

marzo, finais: Petronius Maximus nomea a Avitus magister militum praesentalis. No codicilo do seu nomeamento tamén se lle insta a negociar e conter a varios grupos bárbaros (entre eles, alamáns).

Petronius nomea caesar ao seu fillo Palladius, que casa coa filla menor de Valentiniano III, Placidia.

Licinia Eudoxia decide pedir axuda a Gaiserico. O dominio vándalo estaba ameazado polos mauritanos que dominaban a maior parte das posesións romanas, pero a súa debilidade en terra quedaba compensada coa súa flota, coa que exercía a piratería polo Mediterráneo. Non deixou que Eudoxia reiterara o convite.

maio, 24: Petronius Maximus, que tenta fuxir ante o inminente ataque vándalo, resulta apedrado pola chusma: o cadáver é mutilado e tirado ao Tíber. Gobernara 77 días.

maio, 31: Gaiserico debía pensar que a morte de Valentiniano III deixaba sen efecto os pactos asinados con el (442). Desembarcou e marchou cara Roma, onde León I rogoulle que non destruíra a cidade ou masacrara a xente. Gaiserico accedeu e abríronse as portas. A cidade foi sometida a saco e roubo. Algunhas fontes indican que, a pesar do pacto, houbo numerosos casos de violencia.

outro pretexto é reclamar a princesa Eudocia, filla de Valentiniano, que fora prometida polo seu pai, coma esposa para o seu fillo Hunerico.

xuño, 14: saco de Roma por Gaiserico durante 14 días. Os vándalos apodéranse de todo o que collen ao seu paso, incluíndo as tellas de bronce dourado do templo de Xúpiter Capitolino e o botín que Tito trouxera a Roma dende Xerusalem. Tamén levaron reféns: familias senatoriais e incluso a emperatriz Licinia Eudoxia e as dúas fillas Placidia e Eudocia (que casou con Hunerico logo de chegar a Carthago). na súa retirada Gaiserico deixa unha flota bloqueando a costa italiana.

xuño, segunda metade: Avitus recibe un novo codicilo imperial no que Petronius lle autoriza e tamén lle encarga negociar cos visigodos, supostamente para conseguir o seu apoio ao novo réxime.

Avitus envía a Messianus e el mesmo sae de Burdigalia cara Tolosa. Estando no pazo real chegan as noticias do asasinato do emperador e do saco de Roma por Gaiserico.

xullo, 6/7: Avitus viaxa dende Tolosa a Ugernum, onde fala diante da asemblea provincial gala, que se viña reunindo entre mediados de agosto e setembro.

xullo, 9: en Arelate Avitus é coroado polo exército co torques e aclamado por senadores e soldados (transcorreran 39 días dende a morte de Petronius e 25 da retirada dos vándalos de Roma).

queda dous meses en Gallia facendo nomeamentos e preparando a súa chegada a Roma. Establécense máis lazos diplomáticos cos godos de Tolosa e téntase restaurar as vellas alianzas en Pannonia.

Sidonio Apolinar, (25 anos) elabora unha teoría sobre o saco de Roma non moi científica, pero con certo percorrido: Roma foi fundada por Rómulo, para o que discutiu co seu irmán Remo o lugar idóneo. Resolveron a cuestión interrogando as aves: Rómulo veu doce, mentres Remo só seis. Logo díxose que as aves representaban séculos (tería caído en mans de Aníbal), mentres que a de Rómulo duraría doce. O saco ten lugar o ano 1208 ad urbe condita: “agora, Roma, xa coñeces o teu destino,” escribiu Sidonio.

namentres, os suevos, aproveitando a confusión, penetran en Tarraconensis. Tanto Avitus coma Teodorico II enviaran embaixadas a Reckiario, o proceder normal para inaugurar un réxime. Sen embargo, o suevo respondeu cun desafío.

en Xerusalem Eudocia, viúva de Teodosio II, rompe co monofisismo, quizás incluída polos desastres sufridos pola súa familia en Roma: asasinato de Valentiniano III e rapto polo vándalos da súa filla e as súas netas.

levaba tempo apoiando e patrocinando a oposición dos monxes ao credo de Calcedonia e incluso a un bispo usurpador. Non é sorprendente que apoie a oposición a unha doutrina que emana dunha corte que a exiliou; fose o que fose o que tentaran impor Pulcheria e Marciano sería naturalmente visto dun xeito hostil por Eudocia, ela mesma vítima das intrigas cortesáns. Incluso logo da súa volta á ortodoxia, puido permanecer neutral fronte ás divisións doutrinais que persistiron en Terra Santa, cun pé en ambos campos – continuación do seu patrocinio dos monxes que non se reconciliaran con Calcedonia, incluíndo ao seu vello protexido, Pedro o Ibero. A tradición mantén que o que a convenceu para deixar de apoiar activamente aos líderes rebeldes foi, cadrando co seu carácter, a iniciativa dun monxe, o reverenciado Eutimio, que nunca se tiña desviado do camiño da ortodoxia. As cartas dos seus parentes, incluíndo ao emperador Valentiniano, e de León, bispo de Roma, fracasaran no intento de cambiar as adhesións de Eudocia.

primeiro pediu consello a Simeón o estilita, quen lle recomendou a autoridade de Eutimio. Este home santo, que foi a coñecela na súa “torre” no deserto, exhortouna alí a que acabara co seu apoio aos cismáticos para que regresara á fe verdadeira da igrexa, tal e como estaba enunciada nos catro concilios. Como consecuencia Eudocia volveu a comulgar co bispo en Xerusalem, traendo con ela moitos monxes e leigos ansiosos por seguir o seu exemplo.

en India morre Kumaragupta I, sucedido por Skandagupta, que leva a cabo unha vitoriosa campaña contra os hunos, se ben o custe económico foi elevado e tivo que reducir a proporción de ouro nas moedas.

setembro, 21: Avitus marcha dende Arelate cara Roma e asegúrase o control de Noricum e Pannonia. Unha forza goda leal a Avitus baixo o mando de Remistus, magister militum, toma o control de Ravenna. Sidonio forma parte da comitiva de seu sogro, que chega a Roma a inicios de outubro.

os alamáns ocupan a ribeira esquerda do Rhenus medio, dende Worms ata Raetia e chegando a Sequania. Avitus só pode legalizar o feito por medio de novos tratados. A súa inspección do Rhenus é a última vez que os romanos teñen influencia na zona.

batalla de Aylesford; Vortimer rebélase contra as políticas proclives aos anglo-saxóns promovidas por seu pai Vortigern. É derrotado: Hengest e o seu fillo Oisc fundan un reino en Kent. Horsa e Catigern, irmán de Vortimer morren en combate. Os britanos retroceden cara Londinium.

chega a Vindobona unha epidemia causada quizás polo streptococcus, que se estende polo imperio.

os vándalos toman Lepcis Magna.

en Chichen Itzá (Yucatán) rexístranse feitos por primeira vez.

morren tamén Justa Grata Honoria (princesa) e Julianus de Eclanum (teólogo pelaxiano).

454

representación de Aetius
www.profimedia.si

Studius (máis tarde fundador do famoso mosteiro en Constantinopla) e Aetius, cónsules.

primavera: batalla entre hunos ao mando dos fillos de Atila (Ellac) e unha coalición xermana de ruxios, herulos, suevos, ostrogodos, sármatas e xépidos (comandados por Ardarico). Vencen os xermanos e morren 30.000 hunos.

O imperio huno esfarélase (JORDANES, Gética 205): “ármanse, pois, ambos bandos para unha guerra sen cuartel e enfróntanse en Pannonia, xunto ao río chamado Nedao. Alí enfróntanse varios pobos que estiveran sometidos ao poder de Atila. Os reinos e pobos divídense e dun só coiro xorden diversos membros que non obedecen a unha mesma vontade, senón que unha vez cortada a cabeza vólvense uns contra outros. Estes pobos valerosísimos no terían atopado nunca inimigos á súa altura se non se tiveran esnaquizado a si mesmos inflixíndose feridas mutuas. Pois considero que foi un espectáculo digno de admiración contemplar godos loitando coas súa lanzas, xépidos enfurecido coas súas espadas, rugos romper os dardos nas súas propias feridas, suevos que se xactan das súas ondas e hunos das súas frechas, alanos formando liñas coa súas armaduras pesadas e hérulos con armaduras lixeiras.” [coa súa vitoria os ostrogodos puideron liberarse da servidume á que estiveran sometidos durante anos].

Ernak, un dos fillos de Atila, dirixe a retirada huna dende Pannonia cara as estepas ao norte do Mar Negro. Antes tenta atacar Constantinopla pero é rexeitado. Certos grupos de hunos pasan ás filas imperiais contra os xemanos orientais: Emnetzur e Ultzindur son instalados na Dacia Ripuaria, nos vales dos ríos Utus, Almus e Oescus. Outros pasan a engrosar as filas de Aspar, reforzando o continxente de cabalería.

moitos mandatarios, principalmente ostrogodos, tamén engrosan cadros do exército romano. Outros son asentados en Moesia e Dobrouja, nominalmente baixo o Imperio de Oriente. Os xépidos baixo Ardarico están nos Balcáns, na actual Serbia. Os esciros de Edika entre o Danubio e o Tisza.

os hunos arrastraran consigo os búlgaros (pobo asiático inicialmente asentado a carón do Volga – pode ser que ‘búlgaro’ proceda de ‘Volga’), que agora se asentan a carón do Danubio, ocupando o lugar deixado polos godos. Alí mestúranse con pobos eslavos que, xa libres da opresión goda, inician un proceso de expansión que os leva tanto cara o leste (Rusia) como o sur (os Balcáns). Os búlgaros adoptaron  lingua e costumes eslavos polo que na práctica acabarán por mudar en eslavos.

morre Euthychius pero o monofisismo sobrevivirá moito tempo.

a actividade da bacauda en Tarraconensis que provoca a intervención dos godos baixo o mando de Frederico, irmán de Teodorico II, que logra aplastar definitivamente este movemento, que quizás xa non conta co apoio suevo.

aparte do seu efecto inmediato, esta campaña é simbolicamente importante. Anteriormente os godos interviran por encargo imperial, pero dende os días de Wallia sempre o fixeran baixo o mando de oficiais romanos, que coordinaban forzas romanas e tamén godas. Frederico intervén ex auctoritate romana, pero non baixo mando romano. A tarefa de manter o control imperial en Hispania delégase nos godos. Iníciase unha nova fórmula pola que Hispania se mantén ligada ao imperio por medio da intervención goda.

setembro, 4: morre Dioscorus, bispo de Alexandría.

Antemius é nomeado patricius.

setembro, 21: concértase finalmente o enlace entre Gaudencio e Placidia, co xuramento de lealdade recíproco dos dous pais. Algúns conselleiros (entre eles Petronius Máximus) fanlle crer que Aetius o asasinaría logo da voda para facer emperador a Gaudencio. Co apoio do eunuco Heraclius, primicerius sacri cubiculi, Valentiniano III vai a Roma, onde Aetius o visita sen escolta e durante unha reunión sobre o estado das finanzas, o emperador tira de espada e crávalla ao xeral, que morre xunto co praefectus praetorio Italiae Boecio, tamén presente. Gaudencio escapa onde Gaiserico.

Valentiniano manda expor os dous cadáveres no foro para que todos soubesen o que pasara e tenta, ás presas, convocar ao Senado para que o apoie. Esfórzase por limitar as consecuencias do sucedido e comeza a reorientar a súa política. O compromiso entre Placidia e Gaudencio disólvese e comprométea con Anicius Olybrius, un Anicii, tentando lograr parte dos apoios de Aetius no seu círculo. Pero comete un erro ao saltar ao membro máis importante do clan, Petronius Maximus, que considera o novo enlace unha afronta persoal; ademais, el tivera relación persoal con Aetius durante vinte anos.

Heraclius ascende a comes sacrarum largitionum. Storacius é nomeado novo praefectus praetorio Italiae, anterior prefecto da cidade. Maioriano é novamente chamado ao servizo activo como comes domesticorum e encoméndaselle a misión de reconciliar aos bucellarii de Aetius co réxime. De ter esperanza de acadar o trono, renovando o compromiso coa filla do emperador, esta vez non é o escollido.

envíanse embaixadas a Carthago e a Hispania para informar aos federados do acontecido e solicitar o seu acordo coa nova situación. A resposta vándala é positiva. Melloran as relacións e o rei incluso permite ao clero o restablecemento da se de Carthago á petición de Valentiniano III (outubro).

o cargo de Aetius queda vacante para previr unha nova acumulación de poder nunha soa man, ameazando a posición do augustus.

445

representación de Leon I, bispo de Roma

Valentiniano III e Nonus, cónsules.

Petronio Máximo nomeado patricius. Vai adquirindo poder e convértese en rival de Aetius.

León I busca estender a súa autoridade a Hispania e Gallia. Emite escritos contradicindo a autoridade de Hilario de Arelate, que semella controlar a igrexa gala.

Hydacio e Toribio tratan de erradicar os maniqueos en Asturica, xulgándoos e informando a Antoninus de Emerita. Toribio escribe a León I pedindo consello.

Hydacio nunca menciona o bispo de Bracara, sé metropolitana de Callaecia. Debe haber unha causa política: ou interferencia e colaboración sueva co bispo ou hostilidade de Hydacio cara el.

Chlodio amplía o seu territorio dende Toxandria ata o Somme. É derrotado por Aetius, que acorda un tratado con el.

Bleda morre nun accidente de caza, quizás instigado por Atila, que se converte no único rei dos hunos. Bleda, ao parecer exercía unha influencia moderadora sobre Atila. Verdade ou mentira, Atila inicia movementos máis agresivos.

edicto de Valentiniano III confirmando o primado de Roma sobre occidente (Italia, sur de Gallia, Hispania, norte de Africa, Britannia). Os bispos de Roma, en canto sucesores do apóstolo Pedro, son vicarius christi, quedándolles reservada a máis alta xurisdición, a administración suprema e o sumo maxisterio.

en Narendrasena (India) o rei Vakatak inicia o seu mandato. Sepárase do imperio Gupta e logra expulsar os invasores Nala, matando a Arthapati, o seu rei, e apoderándose do seu territorio (Mekala). Ocupa a Malwa.

Flavio Orestes, un aristócrata de Savia ofrece os seus servizos a Atila e instálase na corte coa súa dona, filla do dux de Noricum, Romulus. Faise o máis influínte dos catro secretarios romanos que ten Atila.

xuño, 19: outro edicto de Valentiniano III condena os maniqueos.

Domnus II, patriarca de Antioquía, convoca un sínodo de bispos sirios para confirmar a deposición de Athanasius de Perrha.

aumento da actividade da bacauda no tractus armoricanus.

443

representación dunha típica manobra de combate huna
pablo-romanempire.blogspot.com

Petronio Maximus e Flavius Paterius, cónsules.

a bacauda hispana ataca Arecilium. Quen forma estes grupos?: a, nativos de zonas pouco romanizadas que se erixen en forza independente; b, colonos e escravos que rebelan e enfrontan contra terratenentes e exército; c, simple bandoleiros.

Asturio (probablemente hispano) é relevado polo seu xenro Merobaudes, indicio do interese da aristocracia hispanorromana en destruír a bacauda, que pon en perigo as súas bases de prepotencia socioeco­nómica, así como do influxo que esta, cando menos a da Tarraconensis, seguía tendo no goberno imperial. A actividade de tales xenerais romanos debeu de restablecer a situación polo momento.

León I ataca os maniqueos de Roma: un debate público no que queima os seus libros e advirte aos romanos na súa contra.

os burgundios asinan un foedus con Roma e adquiren o status de foederati. Son asentados en Sapaudia e Sequania, con capital en Maxima Sequanorum (Xenebra); vanse estendendo polas concas do Saona e Ródano cara o Mediterráneo. O rei chámase Gundioco.

agosto: tratado de paz entre os hunos e o imperio (1ª de Anatolia): Teodosio II entrega 6000 libras de outro en concepto de rescate dos prisioneiros e acorda un tributo de 2100 libras de ouro por ano. Algúns príncipes hunos cativos en Constantinopla rexeitan volver cos seus e son os propios cidadáns da capital quen os obriga (algúns mátanos) ao ver perigar a paz.

os habitantes da pequena aldea de Asimus, que foran quen de rexeitar os ataques hunos, néganse a liberar os prisioneiros hunos feitos a pesar da intervención imperial. Ao parecer matáranos, excepto dous, e responden que os liberarán a cambio de dous nenos en poder dos hunos. Atila ameaza con non respectar a paz se non se castiga a aldea pero debe retirarse cando se fai o intercambio solicitado pola aldea (?).

a campaña de desprestixio contra a emperatriz Eudocia finalmente consegue que Teodosio II decrete o seu exilio a Palestina.

en Britannia, a causa dos conflitos entre os diversos núcleos de poder, esténdese a fame. Medran as diferenzas entre pelaxianos e ortodoxos; moitos destes emigran a Gallia.

Gunabhadra, monxe budista indio, é convidado polo emperador de Liu Song. Traduce o Lankavatara Sutra do sánscrito ao chinés.

433

moeda sueva
século V probablemente

Teodosio II e Petronius Maximus, cónsules.

primavera: a instancias de Teodosio II, Sixto III media na controversia cristolóxica entre Cirilo e Xoán de Antioquía. Alcanzan un acordo (Fórmula de reunión) en nome da concordia, a paz nas igrexas e a estabilidade do imperio. O prezo, como di Nestorio no seu Libro das Heráclidas, é a confirmación da súa deposición e condena definitiva. Cirilo pronuncia un discurso (23 abril) que anuncia a nova situación.

outono: Aetius regresa a Italia con novos mercenarios hunos. A posición de Sebastianus é feble e rexeita enfrontarse abertamente, decide abandonar Ravenna e buscar refuxio en Constantinopla. Aetius consegue ser nomeado novo magister peditum por Placidia, quen teme os seus buccellarii. Tamén é proclamado protector de Valentiniano III (14 anos). A partir de agora el decide as políticas imperiais. É posible que os hunos de Ruga conseguiran novas concesións no Danubio, quizás a consideración de foederati.

os bucelarios son típicos da tardoantigüidade: tropas privadas pagadas por militares e persoeiros de alto rango para a súa protección persoal; tiveron gran influencia no acceso ao poder de xeneralísimos coma Aetius ou Ricimero. A carreira do primeiro corroboraría este feito. Casou coa viúva de Bonifacio e herdou o séquito deste. Ernst Stein sospeita que o número de bucelarios de Aetius igualaría en número ás tropas regulares: inda sendo rexeitado por Gala Placidia e Valentiniano III, non podían desfacerse del. Cando lles foi posible, o estado xa non podía reverter a situación: non existía posibilidade de exercer autoridade algunha prescindindo de bucellarii.

outono: Constantinopla busca crea alianzas contra os hunos entablando contacto con tribos coma Amilzur, Itimar, Tonsur e Boïsque. Ruga protesta en Constantinopla mediante embaixadores.

os tamiles establécense en Ceilán.

a aristocracia local de Gallaecia ten que negociar directamente con Hermerico, o xefe suevo. O principal punto de conflito é o intento suevo de controlar as zonas sur e centro da provincia, posiblemente na contorna de Ourense. Probablemente os bispos están presentes nas negociacións e subscribirían os acordos.

Hermerico ten pésima reputación: un suevo pérfido que incumpre todo canto queda en cumprir. As fontes non dirían tanto: primeiro, non se sabe que actuara fóra de Callaecia e en 19 anos de mandato só hai ataques aos nativos en catro: non sería o salvaxe que pinta Hydacio, pero inda así o conflito existe.

Hermerico envía unha embaixada, presidida polo bispo Symphosius, a Ravenna. A presenza do bispo indicaría certos sectores galegos apoiarían ou estarían dispostos a convivir cos suevos.