484

Alarico II
wikipedia.common.org

Venantius e Teodorico o Amalo, cónsules.

xaneiro, 14: eclipse total de sol en Asia Menor.

febreiro, 24: Hunerico publica un decreto que establece un prazo (xuño, 1) para que os católicos se convertan ao arianismo; os bispos son retirados das súas sés, algúns son exiliados a Córcega, outros martirizados, incluíndo o anterior procónsul imperial Victoriano e Frumentius, xunto con outros mercadores. Son axustizados en Hadrumetum logo de rexeitar a conversión.

Vitor de Vita conta que a poboación de Tipassa embarca e fuxe cara Hispania.

maio, 20: en Pentecostés revolta samaritana en Cesarea e Nablus (Palestina). Zenón reprímeos e ordena edificar a construción da igrexa de monte Garizim, consagrada a María, non emprazamento do templo samaritano.

xullo, 19: Illus e Verina rebélanse contra Zenón, que envía un exército baixo o xeneral isauro Leontius, pero os rebeldes conseguen que este cambie de bando e proclámano augustus en Tarsus. Verina solicita apoio nas dioceses do leste e en Exipto. Fixan a sede imperial en Antioquía.

xullo, 28: Fiz II excomunga a Acacius de Constantinopla e Pedro III de Alexandría, polo papel que xogaron no henotikon dous anos antes. Considera o edicto unha herexía e o cisma entre Roma e Constantinopla aumenta (cisma acaciano, ata 519).

Illus libera a Marcianus e envíao a Italia para conseguir apoio de Odoacro. Zenón emprega os federados xermánicos para derrotar os inimigos. Persuade aos rugos para que ataquen a Odoacro e un exército baixo Iohannes Skytha e Teodorico é enviado ao leste. Esta forza aparta a Illus de Antioquía logo de tela no seu poder de só 12 días (agosto, 8). Iohannes cerca a Illus en Papirius. Verina morre durante o asedio.

os hunos hephtalitas invaden Persia, Peroz I reúne un gran exército e deixa a seu irmán Vologases como rexente en Ctesifonte; morre na batalla de Herat, onde os persas son emboscados e arrasados. O corpo de Peroz é devolto aos persas que o soterran con todos os honores. Vologases sube ao trono, iniciándose un período de anarquía.

no tratado de Nvarsak Vahan Mamikonian, xefe armenio en rebeldía dende 480, obtén liberdades políticas e relixiosas (o cristianismo é recoñecido como relixión oficial de Armenia) a cambio de axuda militar. É nomeado gobernador.

Blosius Aemilius Dracontius compón en Carthago un panexírico sobre un soberano non ariano, supostamente Zenón, que lle vale pena de prisión.

Gundobado proclama a lex burgundionum, un código legal que recolle normas sobre casamentos, herdanzas, o weregild e outras cuestións.

Eurico constrúe unha protección para Carcassona nunha curva do río Aude.

Clodoveo goberna os francos salios (na ribeira do río Salia) e Sixeberto o resto, os ripuarios. Clodoveo apela ao orgullo franco para combater a Siagrius (rex romanorum).

a Notitia Provinciarum et Civitatum Africae, documento vándalo, menciona tres bispados en Baleares e os seus bispos (Macario, Minorca – Helias, Maiorica – Opilio, Evuso); sendo tamén mencionada a súa vinculación metropolitana a Caralis; sería a nomina episcoporum insulae Sardiniae. A organización eclesiástica territorial tardía correspóndese coa civil e administrativa.

no sínodo de Beth-Lapat impóñense as teses nestorianas no ámbito cristián en territorios sasánidas.

decembro, 23: morre Hunerico, sucedido polo seu sobriño Guntamundo, que proxecta deter as persecucións contra os católicos e estabilizar a economía dos seus dominios.

decembro, 28: morre Eurico, que é sucedido polo seu fillo Alarico II.

Jayavarman, rei de Fou-nan, envía unha embaixada ao Qi en China para solicitar axuda contra o reino de Lin Yi (centro do actual Vietnam); ao parecer a embaixada non tivo éxito.

483

mosaico coa aguia de Zeus
www.theoi.com

Aginantius, cónsul único.

marzo, 10: morre Simplicio, sucedido por Fiz II (marzo, 13) (ou III para os que non consideran como papa ao nomeado por Constancio), que condena o edicto de Zenón sobre o monofisismo e excomunga tanto ao emperador como a Acacius, patriarca de Constantinopla. Acacius decide facer o mesmo. Ábrese un período de cisma.

o magister militum per Orientem Illus rexeita liberar ao irmán do emperador Longinus, inda refén. Illus é destituído.

Teodorico o Amalo é nomeado magister militum. Os ostrogodos son considerados foederati e controlan Thracia e Macedonia.

Hunerico publica un edicto convocando un concilio no que desexa que participen bispos tanto católicos como arianos. Os católicos non ceden antes as pretensións arianas, apoiadas polo rei. Inícianse persecucións contra os católicos, que se refuxian nos oasis, ou foxen cara Hispania, Gallia ou Italia, con valiosos manuscritos, entre eles de Agostiño.

os vándalos, debido a súa reducida poboación en relación aos romanos, viven na incerteza permanente. As tensións e receos son constantes. O aparato militar ofrécelles ingresos constantes xa que controla o Mediterráneo, exercendo case sempre de pirati.

Zenón pecha a escola nestoriana de Edesa. Os seus cregos fundarán unha igrexa nacional en Ctesifonte, capital sasánida.

o poeta e filósofo pagán Pamprepio chega a Alexandría, onde trata de convencer á comunidade pagá para que apoie un golpe do seu patrón Illus mostrando oráculos que auguran a caída do cristianismo, pero fracasa.

481

selo de Childerico I atopado na súa tumba en Tournai
childirici regis
Monnaie de Paris

Maecius, cónsul único.

Zenón executa a Sabinianus, o seu mellor xeneral.

os búlgaros, aliados dos bizantinos contra os godos, pasan o Danubio e saquean Tracia. Teodorico Estrabón derrótaos, abre novas hostilidades contra Zenón, e marcha cun exército (13000) cara Constantinopla. Debido a problemas loxísticos é obrigado a volver a Grecia. Pero en Stabulum Diomedis morre ao caer dun cabalo sobre unha lanza. A maioría dos seus homes deciden facer causa con Teodorico o Amalo, que muda en rex gothorum e o home máis influínte nos Balcáns.

febreiro, 1: Hunerico organiza unha conferencia entre bispos católicos e arianos en Carthago. A petición de Zenón permite a elección dun bispo, chamado Euxenio.

marzo: en Corea, Baekje, Silla e Daegaya forman unha alianza contra Goguryeo.

Odoacro ocupa Dalmacia despois de derrotar e matar ao comes Ovida, quen a controlaba logo de asasinar a Nepos.

decembro, 26: morre Childerico I en Tournai, o novo xefe é fillo seu, Clodoveo I (15).

os armenios rebélanse contra os persas.

480

ruínas de Salona, acueducto

Flavius Cecina Decio Maximo Basilius, cónsul único.

Nepos é asasinado por dous dos seus comites, Viator e Ovida, na súa villa próxima a  Salona. A responsabilidade podería ser de Odoacro, que se libraría definitivamente del e o seu posible regreso a Italia como emperador. Pola contra, algúns (J.J. Wilkes) afirman que Odoacro tería recoñecido a Nepos e que o motivo da invasión de Dalmacia será vingar a súa morte e castigar a Viator e Ovida. Outras posibilidades son que os seus propios nobres se cansaran da súa insistencia a reclamar o trono imperial e viran máis realista facer de Dalmacia un poder independente tanto de oriente como de occidente. Tamén é posible que Glycerius, inda vivo, acadara por fin a súa propia vinganza.

os turinxios arrasan Batavis e ameazan as cidades de Noricum.

un tremor de terra destrúe partes de Roma e Constantinopla.

morren Chilperico e Godomaro, dous dos burgundos que aspiran á xefatura. Gundobado é proclamado rex; Godexisel queda como gobernador dunha parte con capital en Xenebra.

en India morre Skandagupta, sucedido por Narasimhagupta, quen non terá tanta sorte como seu pai contra os hunos.

Hunerico é máis intransixente que seu pai. Incluso usou a violencia para forzar conversións ao arianismo. Os que se resistían eran queimados, ou lles cortaban a lingua.

Seinei, 22º emperador de Xapón.

o matemático Chongzhi calcula o número pi ata sete decimais.

quizás morre Salviano de Massilia.

decembro, 9: Odoacro emprende a marcha cara Dalmacia.

Constantius de Lugdunum comeza a reunir materiais para vita sancta germani.

en Hibernia, fúndase a diócese de Connor.

477

portada do templo shaolin
www.es.wikipedia.org

Basiliscus e Armatus, cónsules.

xaneiro, 25: morre Gaiserico a idade avanzada en Carthago e é sucedido polo seu fillo Hunerico. En política interior dera liberdade de culto ao católicos pero esixiu conversión ao arianismo a todos os seus conselleiros máis próximos. A xente do común paga escasos impostos xa que a maioría da presión fiscal recae en familias romanas e cregos católicos. Sen embargo, Hunerico incrementa as persecucións.

chega a Constantinopla unha embaixada de Nepos, pedindo tropas e fondos para poder recuperar Italia. Verina intervén ao seu favor. Zenón pode que desconfíe del polo seu parentesco coa viúva de León, e polo tanto tamén con Basiliscus.

Zenón, por intercesión de Ariadna, rexeita as peticións do senado, lexitimando a Nepos como emperador e remitindo a este as peticións relativas á concesión do título de patricius a Odoacro. Pero Zenón negouse a nomear patricius a Odoacro alegando que, se ben tiña potestade para iso, Nepos xa o fixera con anterioridade. Na misiva que envía a Odoacro chámao patricius. Sen embargo, non temos ningunha outra testemuña que ratifique que Nepos nomeara patricius a Odoacro.

ao final Zenón non atende nin desatende as embaixadas tanto de Odoacro como de Nepos. Decide non intervir en Occidente, ao contrario do que tentara facer León I continuamente.

saxóns ao mando de Aele aterran en Britannia na proximidade de Cymenshore cos seus tres fillos. Os britanos atácanos pero son vencidos en Pevensey. Fundan un reino en Sussex e os asentamentos costeiros saxóns van progresando.

Teodorico Estrabón é renomeado por Zenón, pero Teodorico o Amalo arrasa Macedonia.

Zenón desfaise de Armatus, magister militum; encárgase o seu suposto amigo Onoulphus.

Shun Di (10 anos), emperador da dinastía Liu Song, logo do asasinato do seu irmán Houfei Di polo xeral Xiao Daocheng, que o instala como títere, exercendo el mesmo a rexencia e a autoridade efectiva. Establece o budismo como relixión oficial.

Xiao Wen Di funda o tempo shaolin, na cara norte do Shaoshi. Tamén establece o sistema dos “tres líderes” baixo o cal o lugar, “parroquia” e funcionarios de distrito son responsable de recadar impostos e do recrutamento.

mural nunha cova de Dunhuang que contén un debuxo dun arnés de cabalo.

Zenón ratifica as adquisicións de Eurico: Arelate, Massiliensis, e a Provenza.

460

representación dun excubitore

Magnus e Apollonius, cónsules.

inverno e primavera: continúan os preparativos para a campaña en Africa. Maioriano recruta alanos e outros “bárbaros” na Liguria e pasa por Tolosa, visitando e pactando con Teodorico II.

marzo, 27: os suevos destrúen Lucus Augusti e matan o gobernador. Suniericus e Nepociano atacan o continxente suevo en Lucus como represalia.

en Callaecia segue a loita pola supremacía total entre diferentes líderes, que se autotitulan reges, agora Requimundo e Frumario, que semella suceder ao falecido Maldra. O primeiro ten as súas bases en zonas occidentais e certo apoio da aristocracia local e pretendía certo entendemento co imperio por medio dos godos. Frumario tiña as súas bases en territorios máis meridionais e interiores, quizás con apoio dos grupos contrarios a intervencións alleas; quizás este feito indica a humilde orixe destes apoios e a súa oposición á aristocracia reflectida no cativerio de Hydacio. En todo caso, ambos procuran coexistir de xeito pacífico cos provinciais.

Palagorio, membro da aristo­cracia senatorial do noroeste peninsular, viaxa a Tolosa e non onde Ricimer, pedindo axuda fronte ás accións predadoras dos grupos suevos rivais. As difi­cultades de Requimundo para imporse definitivamen­te a Frumario permiten ao godo esixirlle o mantemento do anterior statu quo coa aristocracia galaica, a cambio do seu apoio, que se manifesta no envío de máis tropas godas á rexión.

forzas godas ocupan Santarem, en defensa da Lusitania fronte os suevos.

marzo, 28: Maioriano está en Arelate de paso a Hispania.

maio: Maioriano entra en Hispania. Escolle Carthago Spartharia, como punto de embarque das tropas para a campaña en Africa.

a cidade debía estar, a pesar do saqueo vándalo en 425, en bo estado: un axeitado sistema de instalacións portuarias, dársenas, almacéns e lonxas de contratación. En escavacións recentes, estas instalacións asócianse a restos dun pórtico e dun templo. É probable que existiran tamén outras instalacións portuarias na zona.

cataplus é a denominación do lugar de desembarco, arribo ou chegada. Nel concentrábanse unha serie de instalacións asociadas ao desenvolvemento da actividade comercial; isto é, os grandes almacéns para as mercadorías, a lonxa de contratación e a aduana. No período godo, nesta zona asentarase o teloneum, ámbito de actuación do telonarius ou vectigalia exactor, que se encargará de recadar os vectigalia ou impostos indirectos sobre as mercadorías, supervisará persoalmente a súa descarga, pagará aos mariñeiros os emolumenta, fixará os prezos dos diferentes artigos e anunciaraos a viva voz aos vendedores. Tamén terá potestade xudicial para dirimir os preitos entre os transmarini negotiatores, aplicando os principios de dereito mercantil da Lex Rhodia, aceptados en todo o Mediterráneo. Os vectigalia serán arrendados a publicanos por un período de tres anos.

semella haber certo paralelismo entre a expedición oriental de Maioriano e a occidental de Ne­pociano e Suniericus, pero cunha diferenza: con independencia do mando conxunto, o exército no occidente é exclusivamente godo.

Gaiserico ofrece un tratado, que é rexeitado. Comeza a destruír a zona na que espera que desembarquen os imperiais (Mauretania), incluíndo o envelenamento de pozos de abastecemento de auga. Semella que alguén traizoa os imperiais e os vándalos atacan e incendian a flota imperial en Elica. Isto obriga a aceptar o tratado vándalo. Maioriano licenza as tropas e regresa a Italia, facendo alto novamente en Arelate.

xuño, 15: en Xerusalem conságrase unha basílica a Eudoxia, logo de que a emperatriz arranxara o mantemento das súas necesidades e situara a Gabriel, un discípulo de Euthymius, á cabeza do establecemento. Será en pouco tempo un dos principais atractivos para os viaxeiros (testemuñas no s. VI como Teodosio e o peregrino de Piacenza). Descrito por Evagrius como un “enorme recinto, destacable pola súa importancia e beleza.” A asociación de Eudoxia cos lugares sacros comezou e rematou con Estevo: tal era a súa devoción particular ao primeiro mártir que escolleu situar a súa tumba alí na basílica recentemente construída, a vinte pasos dos propios restos de Estevo.

en Constantinopla cobra auxe a rivalidade entre azuis e verdes nos eventos do Hipódromo.

outubro, 20: morre Eudoxia. Posteriormente será vividamente lembrada cando a súa bisneta (co mesmo nome), filla do casamento (437) que causara a súa primeira viaxe a Palestina, fuxa alí do seu marido vándalo, Hunerico, para rezar nos santos lugares e venerar a tumba da súa avoa, e finalmente tamén rematar a súa vida alí.

León I funda os excubitores (garda imperial), unha unidade de elite (300 homes) recrutada entre os isauros.

ao norte de China, os Yuan-Yuan someten a vasalaxe o reino de Wei.

os hephtalitas conquistan a rexión afgán de Kushan. Penetran en India.

o imperio persa comeza a sufrir unha vaga de fames que durará anos.

prototipo do palacio dun dux bizantino ou tardorromano: un amplo patio central, rodeado de columnatas a xeito de peristilo, en torno ao cal se dispoñen unha serie de estancias: 1º triclinium, salón cunha ou tres ábsidas, para recibir o stibadium ou sigma, leito semicircular sobre o que se deitaban os invitados. Nesta sala teñen lugar os banquetes oficiais, tan importantes na política e diplomacia. 2º capela ou basílica, normalmente consagrada á theotokos, protectora do imperio 3º e último, sala de audiencias ou aula, cunha ábsida na cabeceira, onde se instala o tribunal do gobernador durante os procesos xudiciais ou as recepcións aos embaixadores estranxeiros; polo común, nun cuarto anexo están arquivos aos que dea lugar a actuación do funcionario. A aula normalmente está precedida dunha antecámara, dotada dun banco corrido de mamposteira, no que litigantes e embaixadores agardan, con paciencia, a ser recibidos polo representante do emperador.

Claudiano Mamerto, presbítero de Vienne, escribe de statu animae, onde combate as ideas materialistas do bispo semipelaxiano Fausto de Riez.

o franco Childerico I é desterrado polos seus propio pobo ao pazo dos turingos do rei Bisinus; desaproban o seu libertinaxe. Alí casa coa filla do rei, Basena. Os francos, mentres, son rexidos por Wiomad, a instigación de Aegidius.

en Ravenna final da remodelación do baptisterio de Neon.

finalización das covas Ajanta (India), cortadas na rocha volcánica e elaboradamente pintadas.

finalización tamén do buda sentado nas grutas de Yugang (Datong, Shanxi).

o patriarca Gennadios I consegue apartar ao monofisita Timotheus II Aelurus da sé de Alexandría e instala a Timotheus III Salophakiolos. A igrexa copta exipcia sepárase da ortodoxia de Chalcedon.

455

representación do 'Saco de Roma' polos vándalos
Karl Bruillov, s. XIX, óleo
wikiwand

Valentiniano III e Flavius Procopius Antemius, cónsules.

Valentiniano III non logra sumar o apoio dos círculos aristocráticos, especialmente os que apoiaran a Aetius. Tamén ten e contra os aristócratas galos que se expresarían nas palabras de Sidonio un ano más tarde no panexírico a Avitus.

Valentiniano nega a Petronius o nomeamento coma cónsul, que el mesmo asume e relégao no nomeamento coma sucesor de Aetius na maxistratura militar. Prepárase un complot contra o augustus en círculos anicios entre outono de 454 e principios de 455. Tamén participan os bucelarii de Aetius, que Maioriano non pode controlar ou pacificar; tamén é posible que el mesmo participara na conspiración.

marzo, 16: durante unhas manobras militares Valentiniano III, con pouco séquito en ad duos lauros, propiedade imperial a tres millas de Roma, resulta atacado polos bucellarii de Aetius Acila e o seu cuñado Trasila (quizás xenro de Aetius), godos: resulta alcanzado por espadas dúas veces na cabeza e morre instantaneamente. Heraclius, primicerius sacri cubiculi, considerado corresponsable da morte de Aetius, tamén é asasinado. Debido ao medo e á sorpresa do momento ninguén é capaz de salvar ao augustus ou quizás tamén a indiferenza do seu séquito militar posibilita o magnicidio. Non só non foron perseguidos senón que Acila e Trasila tiveron tempo de facerse co cabalo e a diadema de Valentiniano e correron a ofrecerlla a Petronius. Maioriano tamén se postula coma sucesor. Extinción da casa de Teodosio.

en comparanza con outras institucións o exército romano resiste mellor e por máis tempo. Non obstante, a influencia xermánica xa aportara unha innovación importante: a garda persoal. Denominada hirdh entre os escandinavos ou truste entre os merovinxios, estaban formada por homes novos iguais entre si e con xuramento de fidelidade ao xefe na vida e na morte. Entre os celtas, tratábase a veces de irmáns de leite que se comprometían a defender ao seu benfeitor. A comunidade de alimentos, o feito de ser comensal do xefe de guerra, e incluso, como di a lei salia, de compartir pan con el, fan do compañeiro (cum panis, de aí companio) alguén con quen acaba por establecerse un parentesco case carnal que se fortalece en virtude do sangue comunmente vertido en combate, que une cada vez máis a estes verdadeiros “gorilas” protectores do poder. Por iso os membros da truste, os antrustións, valen tanto. Quen mate un deles terá que pagar una multa de seiscentas moedas de ouro, a taxa máis elevada en cuestións de morte. Este tipo de sanción estendeuse, a partir do s. V, por todo o Imperio Romano a causa das continuas tentativas de asasinato dos grandes persoeiros. Entre os romanos e entre os godos chamábaselles bucellarii, é dicir comedores de galleta, porque lles estaba reservado o mellor pan do exército. A súa fidelidade era tal que continuaba máis alá da morte do seu caudillo. Neste caso, (vinganza do asasinato de Aetius) os dous parentescos, o comen­sal e o adoptivo, asimílanse, polo seu comportamento, a un paren­tesco de sangue. A guerra muda nunha cuestión privada a causa da desmesurada extensión do carnal a expensas do poder estatal.

ata este ano Gaiserico e os vándalos non dominan definitivamente as illas mediterráneas: Víctor de Vita (no seu relato das persecucións arianas contra os católicos africanos na segunda metade do s. V) data neste momento, entre outras, a conquista de Ibiza, Mallorca e Menorca; omite referencias a Formentera e Cabrera.

Gaiserico establece nas illas unha serie de bases de operacións, utilizadas tanto para efectuar razzias sobre diversas zonas occidentais como para observar os movementos da flota romana ancorada nas costas levantinas hispanas. Deste xeito, pode contrarrestar posibles ataques ás posesións africanas vándalas, cun ataque a esta flota dende as costas baleáricas; corrobora esta hipótese o que acontecerá coa flota de Maioriano nas costas de Cartaginensis para atacar Africa, que sería obra de efectivos navais vándalos destacados en territorio balear. Non obstante, a Gaiserico tamén lle deberon interesar as Baleares por razóns económicas e estratéxicas, relacionadas co control das rutas comerciais do Mediterráneo Occidental, nas que, como é sabido, as Baleares ocupan un lugar destacado, en función das características da navegación antiga.

marzo, 17: en Roma a situación é de intranquilidade e disturbios. Había dous claros candidatos á sucesión e as tropas non eran unánimes sobre a quen debían apoiar: Maioriano ou Petronius.

Maioriano fora estreito colaborador de Aetius durante anos e xa estivera comprometido coa propia filla do augustus. A emperatriz, quen non cría que participara na conxura, apoiouno e tamén unha parte do exército. Sen embargo, estes vínculos cos asasinos de Aetius desacreditárono diante dos anteriores partidarios de Aetius (xa causara tamén o seu apartamento da escena) e ademais a diadema xa estaba en poder de Petronius e este participara directamente na conxura que acabara con Valentiniano. Xenerosos regalos en cartos por parte dos Anicii acabaron por decidir a situación e Petronius trasladouse ao Palatino.

Petronius semella unha solución estable e proporcionaría unha rápida solución aos problemas xa que gañara renome durante moito tempo coma servidor do estado: con 18 anos tribunus et notarius no consistorium de Honorio, 416-419 comitiva sacrarum largitionum, varias prefecturas da cidade e do pretorio entre 421 e 441, o consulado 433 e 443, culminando coma patricius en 445, o senador máis importante do oeste e colaborador e achegado á Aetius).

pero desencadéase unha multitude de problemas: suevos, godos (Aetius estaba casado cunha tía de Teodorico II), e vándalos inician accións agresivas; a posición de Gallia queda comprometida; e, moi importante, inda que as relacións con Constantinopla non eran ideais, o asasinato de Valentiniano, a ollos orientais, rompe un vínculo sagrado de moito tempo, rompe a “unidade” e compromete a lexitimidade de todos os sucesores.

morre a muller de Petronius, que obriga a Licinia Eudoxia (filla de Teodosio II), viúva de Valentiniano, a casar con el.

(dende 433) Próspero de Aquitania escribe e reescribe en Gallia e Roma epitoma chronicon: parte dun esforzo propagandístico para difundir a inda controvertida doutrina de Agostiño sobre a graza e para mostrar que esta recibira o plácet da igrexa de Roma. É, polo tanto, unha obra para os partidarios de Agostiño e versados en disquisicións teolóxicas.

para Próspero a crise reflicte unha falla de liderado moral. Castinus, Felix, Litorius e, inda que sutilmente, tamén Aetius son criticados polos seus defectos e pecados (celosos, traidores, asasinos e opresores da igrexa) e son contrapostos aos papas e clero, que destacan pola súa fidelidade e prudencia, virtudes que lles fan gañar batallas coma a do pelaxianismo, doutrina odiada inda que estea na distante Britannia. Desdéñase o poder terreo e destácase a efectividade do poder dos santos: compárase o fracaso de emperadores e militares contra Atila e Gaiserico co éxito de León.

é imposible saber o éxito entre os propios cristiáns das opinións de Próspero, compartidas por León nos seus sermóns, de que as vitorias espirituais compensaban as terreas e que a fe amosaría o camiño do futuro.

Próspero narra dende 379 a 455. Circulará en numerosos manuscritos e terá continuadores, sendo as datas de inicio respectivo válidas para identificar as edicións. non pasa de ser unha compilación desordenada baseada en Xerome, no seu inicio, e noutros para feitos posteriores, pero a carencia doutras fontes faina moi valiosa para o período de 425 a 455. Comparada cos seus continuadores, aporta detalles dos acontecementos políticos. Trata por extenso as invasións de Atila en Gallia (451) e Italia (452). Inda que era poeta, o único escritor leigo que menciona é Claudiano. Houbo cinco edicións diferentes, a última datada en 455, xusto despois da morte de Valentiniano III.

durante tempo o chronicon imperiale tamén se lle atribuirá a Próspero de Tiro, pero carecendo de xustificación; é independente do Próspero real, mostrando tendencias e simpatías pelaxianas.

Constancius de Lugdunum: Vita germani (c. 480); Ennodius de Ticinum: Vita epiphanii (c. 503); e Eugippius: Vita severini (c. 510) tamén comparten este desdén polos soldados e o seu oficio e prefiren o poder espiritual de homes santos como máis eficaz que o exercicio das virtudes militares.

Próspero de Aquitania (aprox. 65) morre probablemente en Roma logo desta data.

rebelión en Gallia de tribos anteriormente sometidas por Aetius coma consecuencia da súa morte; segundo Sidonio saxóns (ameaza no tractus armoricanus), francos (Germania I, Bélgica II) e alamáns (traspasaron o Rhin).

marzo, finais: Petronius Maximus nomea a Avitus magister militum praesentalis. No codicilo do seu nomeamento tamén se lle insta a negociar e conter a varios grupos bárbaros (entre eles, alamáns).

Petronius nomea caesar ao seu fillo Palladius, que casa coa filla menor de Valentiniano III, Placidia.

Licinia Eudoxia decide pedir axuda a Gaiserico. O dominio vándalo estaba ameazado polos mauritanos que dominaban a maior parte das posesións romanas, pero a súa debilidade en terra quedaba compensada coa súa flota, coa que exercía a piratería polo Mediterráneo. Non deixou que Eudoxia reiterara o convite.

maio, 24: Petronius Maximus, que tenta fuxir ante o inminente ataque vándalo, resulta apedrado pola chusma: o cadáver é mutilado e tirado ao Tíber. Gobernara 77 días.

maio, 31: Gaiserico debía pensar que a morte de Valentiniano III deixaba sen efecto os pactos asinados con el (442). Desembarcou e marchou cara Roma, onde León I rogoulle que non destruíra a cidade ou masacrara a xente. Gaiserico accedeu e abríronse as portas. A cidade foi sometida a saco e roubo. Algunhas fontes indican que, a pesar do pacto, houbo numerosos casos de violencia.

outro pretexto é reclamar a princesa Eudocia, filla de Valentiniano, que fora prometida polo seu pai, coma esposa para o seu fillo Hunerico.

xuño, 14: saco de Roma por Gaiserico durante 14 días. Os vándalos apodéranse de todo o que collen ao seu paso, incluíndo as tellas de bronce dourado do templo de Xúpiter Capitolino e o botín que Tito trouxera a Roma dende Xerusalem. Tamén levaron reféns: familias senatoriais e incluso a emperatriz Licinia Eudoxia e as dúas fillas Placidia e Eudocia (que casou con Hunerico logo de chegar a Carthago). na súa retirada Gaiserico deixa unha flota bloqueando a costa italiana.

xuño, segunda metade: Avitus recibe un novo codicilo imperial no que Petronius lle autoriza e tamén lle encarga negociar cos visigodos, supostamente para conseguir o seu apoio ao novo réxime.

Avitus envía a Messianus e el mesmo sae de Burdigalia cara Tolosa. Estando no pazo real chegan as noticias do asasinato do emperador e do saco de Roma por Gaiserico.

xullo, 6/7: Avitus viaxa dende Tolosa a Ugernum, onde fala diante da asemblea provincial gala, que se viña reunindo entre mediados de agosto e setembro.

xullo, 9: en Arelate Avitus é coroado polo exército co torques e aclamado por senadores e soldados (transcorreran 39 días dende a morte de Petronius e 25 da retirada dos vándalos de Roma).

queda dous meses en Gallia facendo nomeamentos e preparando a súa chegada a Roma. Establécense máis lazos diplomáticos cos godos de Tolosa e téntase restaurar as vellas alianzas en Pannonia.

Sidonio Apolinar, (25 anos) elabora unha teoría sobre o saco de Roma non moi científica, pero con certo percorrido: Roma foi fundada por Rómulo, para o que discutiu co seu irmán Remo o lugar idóneo. Resolveron a cuestión interrogando as aves: Rómulo veu doce, mentres Remo só seis. Logo díxose que as aves representaban séculos (tería caído en mans de Aníbal), mentres que a de Rómulo duraría doce. O saco ten lugar o ano 1208 ad urbe condita: “agora, Roma, xa coñeces o teu destino,” escribiu Sidonio.

namentres, os suevos, aproveitando a confusión, penetran en Tarraconensis. Tanto Avitus coma Teodorico II enviaran embaixadas a Reckiario, o proceder normal para inaugurar un réxime. Sen embargo, o suevo respondeu cun desafío.

en Xerusalem Eudocia, viúva de Teodosio II, rompe co monofisismo, quizás incluída polos desastres sufridos pola súa familia en Roma: asasinato de Valentiniano III e rapto polo vándalos da súa filla e as súas netas.

levaba tempo apoiando e patrocinando a oposición dos monxes ao credo de Calcedonia e incluso a un bispo usurpador. Non é sorprendente que apoie a oposición a unha doutrina que emana dunha corte que a exiliou; fose o que fose o que tentaran impor Pulcheria e Marciano sería naturalmente visto dun xeito hostil por Eudocia, ela mesma vítima das intrigas cortesáns. Incluso logo da súa volta á ortodoxia, puido permanecer neutral fronte ás divisións doutrinais que persistiron en Terra Santa, cun pé en ambos campos – continuación do seu patrocinio dos monxes que non se reconciliaran con Calcedonia, incluíndo ao seu vello protexido, Pedro o Ibero. A tradición mantén que o que a convenceu para deixar de apoiar activamente aos líderes rebeldes foi, cadrando co seu carácter, a iniciativa dun monxe, o reverenciado Eutimio, que nunca se tiña desviado do camiño da ortodoxia. As cartas dos seus parentes, incluíndo ao emperador Valentiniano, e de León, bispo de Roma, fracasaran no intento de cambiar as adhesións de Eudocia.

primeiro pediu consello a Simeón o estilita, quen lle recomendou a autoridade de Eutimio. Este home santo, que foi a coñecela na súa “torre” no deserto, exhortouna alí a que acabara co seu apoio aos cismáticos para que regresara á fe verdadeira da igrexa, tal e como estaba enunciada nos catro concilios. Como consecuencia Eudocia volveu a comulgar co bispo en Xerusalem, traendo con ela moitos monxes e leigos ansiosos por seguir o seu exemplo.

en India morre Kumaragupta I, sucedido por Skandagupta, que leva a cabo unha vitoriosa campaña contra os hunos, se ben o custe económico foi elevado e tivo que reducir a proporción de ouro nas moedas.

setembro, 21: Avitus marcha dende Arelate cara Roma e asegúrase o control de Noricum e Pannonia. Unha forza goda leal a Avitus baixo o mando de Remistus, magister militum, toma o control de Ravenna. Sidonio forma parte da comitiva de seu sogro, que chega a Roma a inicios de outubro.

os alamáns ocupan a ribeira esquerda do Rhenus medio, dende Worms ata Raetia e chegando a Sequania. Avitus só pode legalizar o feito por medio de novos tratados. A súa inspección do Rhenus é a última vez que os romanos teñen influencia na zona.

batalla de Aylesford; Vortimer rebélase contra as políticas proclives aos anglo-saxóns promovidas por seu pai Vortigern. É derrotado: Hengest e o seu fillo Oisc fundan un reino en Kent. Horsa e Catigern, irmán de Vortimer morren en combate. Os britanos retroceden cara Londinium.

chega a Vindobona unha epidemia causada quizás polo streptococcus, que se estende polo imperio.

os vándalos toman Lepcis Magna.

en Chichen Itzá (Yucatán) rexístranse feitos por primeira vez.

morren tamén Justa Grata Honoria (princesa) e Julianus de Eclanum (teólogo pelaxiano).

442

Africa
www.cassiciaco.it

Dioscorus e Eudoxius, cónsules.

os hunos xa posúen capacidade tecnolóxica para atacar cidades fortificadas: saquean e toman Margus, Naissus, Serdica e Arcadiopolis. A escaseza de tropas imperiais (destacadas contra os vándalos) fai que cheguen ata Adrianopolis e Heracleia, case ameazando Constantinopla. Aspar volve apresuradamente de Sicilia e planta cara no Quersoneso (primeiro enfrontamento huno – romano a gran escala) pero é derrotado. Teodosio II solicita novas negociacións.

Zerkon, un anano mauretano na comitiva de Aspar, é capturado por Bleda, que aprecia as súas dotes humorísticas. Á morte de Bleda é rexeitado por Atila, que llo ofrece a Aetius, que o manda de regreso con Aspar. Aconsellado por Edecón, Zerkon volverá en 449 onde os hunos cunha comitiva romana para recuperar (sen éxito) a muller que lle fora concedida por Bleda.

novos asentamentos de foederati en Gallia.

Valentiniano III recoñece, coa aceptación de Constantinopla, o dominio vándalo sobre un territorio inda maior: devólvense Mauretania e Numidia ao imperio (zonas exhaustas e depredadas) pero Gaiserico ve recoñecida a súa autoridade sobre Africa Proconsularis e Byzacena (inda ricas) co que controla todas as terras ao oeste de Tripolitania. Os romanos recoñecen o reino vándalo coma un territorio independente, xa non subsidiario ou independente dos romanos.

Gaiserico confisca propiedades e exime de impostos aos propietarios vándalos. Só é rei dos vándalos, mentres que os cidadáns romanos seguen rexidos polas súas leis. Seguen desterros de boa parte do clero católico é desterrada, para debilitar a acción romana.

Hunerico comprométese coa filla de Valentiniano III, Eudocia. Hunerico estaba casado cunha filla de Teoderico I, pero seu pai acúsaa de querer envelenalo: a princesa goda é mutilada e é enviada de volta a seu pai a Tolosa, sen orellas e sen nariz.

Gaiserico, a pesar de todos estes éxitos, ten que facer fronte a unha revolta dalgúns nobres vándalos, que rexeitan a súa xefatura única.

Asterius, magister utriusque militiae, distínguese na represión da bacauda en Tarraconensis.

en Roma constrúese a basílica de san Pedro en Vincoli, por desexo da emperatriz.

o archimandrita Shenouda funda o Mosteiro Branco, próximo a Sohag (Exipto).

Eógan mac Néill, fundador do reino de Ailech, en Hibernia, é bautizado por Patricio. É o primeiro rei católico da illa.

concilio de Vaison (Gallia). Armentario, bispo presente na reunión, é o máis antigo coñecido desa sé.

Yazdgerd II emprende campañas contra os hunos kidaritas.

435

crismón, un dos símbolos
cristiáns por excelencia

novo consulado conxunto de Teodosio II e Valentiniano III.

febreiro, 11: logo de tratar de contelos nos límites da Proconsularis Ravenna negocia cos vándalos e asina un tratado non que se lles recoñece como foederati e nesa calidade recoñece tamén as súas conquistas: Mauretania e parte de Numidia. O imperio controla Carthago e as provincias orientais de Africa. No tradicional intercambio de reféns, Hunerico, fillo maior de Gaiserico, é enviado a Ravenna.

febreiro, 19: acordo secreto entre Aspar e Gaiserico para concluír a campaña oriental en Africa; Carthago é abandonada á súa sorte.

Hippo Regius constitúese en base de operacións navais para os vándalos. Gaiserico establece unha ruta comercial entre Italia e Africa; aproveita a paz para fortalecerse.

Ibas convértese en bispo de Edessa, en sucesión de Rabbalu; aproximarase aos nestorianos (predica “herexías” en público) e sendo a súa cabeza en Mesopotamia.

os burgundios de Gondicaro entran en Belgica, de onde son desaloxados por Aetius.

agosto: Xoán de Antioquía quéixase a Teodosio II de disturbios ocasionados polos nestorianos. Teodosio prohibe a prédica de doutrinas nestorianas.

agosto, 3:  a petición de Pulcheria, Teodosio II ordena o exilio contra Nestorio dende o seu retiro no mosteiro de Antiochia, onde se encontraba libre e activo logo da súa renuncia ao bispado, a Petra en Palestina Tertia.

agosto, 9: Casper II acada o trono da cidade de Palenque.

setembro, 5: Aetius recibe o título de patricius en Ravenna.

novembro, 14: lei de Teodosio II (dirixida a Leoncio, prefecto de Constantinopla) contra heréticos e pagáns e sobre os templos antigos.

nela pódense diferenciar tres partes. Na primeira, despois de evocar como fundamento a condena de Nestorio –damnatus–, descualificar a súa teoloxía como unha superstición propia de monstros –o adxectivo portentuosus pretende connotar a deformidade animal dos seus seguidores, a súa separación da racionalidade humana– e execrar o seu nome coa nota de infamia, ordénase que os seus seguidores deixen de chamarse cristiáns e que sexan chamados simonianos, por ter imitado o crime de Simón desertando de Deus.

sería o reflexo legal de considerar a cristoloxía de Nestorio como una herexía e o acto formal de incorporación do nestorianismo ao catálogo de herexías prohibidas e perseguidas. Pero sobre todo, a lei fai pública a condena ao silencio de Nestorio e a súa estigmatización social por parte de Teodosio II, que desexa manter a alianza con Alexandría tras non poder alcanzar unha verdadeira reconciliación.

decreta a pena de morte para todos os heréticos e pagáns. Aparte da ortodoxia, só o xudaísmo ten carácter legal.

tamén se ordena expresamente a destrución dos templos ou que sexan purificados mediante a colocación do signo da cruz, que “se cristianicen” transformándoos así en edificios que, inda que manteñan o seu aspecto anterior, estean desprovistos de toda connotación pagán; é dicir, purificalos e cristianizalos sen necesidade de transformalos en igrexas: venerandae christianae religionis signi expiari praecipimus.

nunha columna do templo de Concordia (r/Holguín) de Emerita hai un crismón. M. Alba di: “cun sentido claramente purificador foi repicado un crismón con lenda de factura improvisada e considerable tamaño, nunha moldura do templo”. A tentación de asociar este signo coa lei anterior é bastante razoable e teríamos aquí un exemplo do seu cumprimento.

decembro, 10: mención de celebracións con motivo da fin dun período katun segundo o calendario maia (9.0.0.0.0).

tratado de paz de Margus: Bleda e Atila arrancan condicións moi vantaxosas aos negociadores de Constantinopla, o quaestor Epixenes e Plinthas. Entre outras, os romanos non buscarán aliarse con outros bárbaros contra os hunos; duplícase o pago anual (de 350 a 700 libras de ouro) a cambio de paz.

decembro, 20: concédense poderes á comisión que estuda a lexislación para concluír o estudo e formar o codex legal.

Tibatto dirixe unha sublevación da bacauda na Armorica, que se retroalimenta cunha alta taxa de delincuencia e asaltos na zona do noroeste de Gallia.

Próspero de Aquitania escribe capitulla, unha listaxe de dez puntos doutrinais que defende a eficacia e necesidade da graza de Deus, cadanseu defendidos separadamente por declaracións papais. Defende a Agostiño e a súa doutrina sen nomealo. Outras obras compostas no período de Sixto III: sententiae (colección de 92 máximas que corren paralelos a escritos de Agostiño) e epigrammata (compilación de 106 epigramas de florilegium) – ambos concibidas coma libros de texto para os fieis cristiáns discutindo as doutrinas da encarnación e da graza. As florilexia mostran influencia monástica, urxindo ao lector a ser paciente na adversidade, acompañándose da virtude e intentando constantemente alcanzar a perfección. liber contra collatorem, opinión final de Próspero no problema da necesidade da graza, escrito en resposta á conferencia XIII das colationes de Xoan Casiano. carmen de providentia Divina, no que o problema da providencia se discute no contexto da creación do mundo por Deus e en relación á invasión da Gallia por vándalos e godos.

comezo da construción de Chichén Itzá.

morre Xoán Casiano. Tamén o historiador Philostorxio.