465

representación da "menorah" no Arco de Tito

Hermenericus e Basiliscus, cónsules.

agosto, 15 (novembro, 14): morre Libius Severus por causas naturais (Sidonio e Paulus Diaconus) ou envelenado por Ricimer (Casiodoro).

Gaiserico volve a propor a Olybrius como candidato. Inícianse negociacións pero ninguén é nomeado. León I é emperador único.

batalla de Wippedesfleot: os saxóns baixo Hengest e Aesc son derrotados polos britanos onde Ebbsfleet (Kent). Durante a batalla morren doce xefes galeses.

durante un ataque esciro Valamiro é derrubado do cabalo e morto. Teodemiro sucédeo como xefe ostrogodo.

Syagrius xa non recoñece a autoridade imperial; o seu territorio muda independente, último reduto “romano” en Gallia.

Marcelino consegue expulsar os vándalos de Sicilia.

setembro: lume en Constantinopla.

morre Nepociano: ignoramos as causas.

concilio de Vannes (Bretaña): (ata 888) a reiteración das mesmas sancións nos canons conciliares galos indican que o contacto entre xudeus e cristiáns era estreito: hai matrimonios mixtos, os xudeus posúen servos cristiáns, e os cregos comparten comidas con eles.

froito desa convivencia en Gallia é o uso frecuente dos símbolos xudeus máis representativos (a menorah, por exemplo), inda que moitas veces están privados do seu significado relixioso orixinal. Sidonio Apolinar describe o castelo do nobre aquitano Pontius Leontius no que hai un panel pintado coa historia da orixe dos xudeus circuncisos que, en opinión de Sidonio, “brilla para a eternidade”. Para el e o seu entorno os xudeus son parte do Imperio e, a súa historia, un episodio máis.

Qian Fei Di, logo Ming Di, chega a soberano da dinastía Liu Song, logo do asasinato do seu sobriño.

novembro, 19: Hilario convoca un sínodo en Roma (María Maggiore).

Pedro de Antioquía (ou Pedro Fullo ou o Fiandeiro) convértese en patriarca.

incursión dos hunos de Hormidac repelida polo magister militum Anthemius, que os derrota ao sur do Danubio en Dacia, provincia romana.

Hydacio empeñara a súa vida en manter os estándares romanos de orden e ortodoxia relixiosa no que para el xa tiña mudado nunha fronteira salvaxe. Sente que fracasou a mans de bárbaros e heréticos: os numerosos problemas, lembrando a unidade e concordia da súa xuventude, fan que idealice aquelas figuras do pasado xa case remoto que representaban a autoridade efectiva e lexítima: os días de Teodosio I, e apreciando tamén personaxes máis recentes coma Aetius, Maioriano ou Aegidius, que, para el, non só defenden o imperio senón que tamén cumpren a vontade de Deus na terra.

tanto Hydacio coma o “cronista galo de 452” aprecian que a forza militar estea nas mans axeitadas: para eles Roma é ortodoxia e os bárbaros herexía ou incredulidade. Tanto para un coma para outro a situación é altamente crítica. Neste particular, teñen unha actitude semellante á de autores bizantinos posteriores.

464

reconstrución de Conimbriga

Rusticus e Olybrius, cónsules.

febreiro, 6: Ricimer derrota un continxente alano en Bergamensis (Bergamo) nos Alpes e mata o rei Beorgor. Marcellinus comes (Beorgor rex Halanorum a Ricimere rege occiditur) escribe del coma se fose un rei bárbaro máis.

Remismundo vence a Frumario de xeito definitivo, ratifica a alianza con Teodorico II e reforza a estabilidade na zona.

habería dúas interpretacións posibles:

a/ Teodorico II recoñece que non pode controlar a situación e apoia a Remismundo como a opción máis manexable para el e para os intereses imperiais e aristocráticos: o envío de armas e o casamento do suevo cunha princesa goda serían sinais de recoñecemento. Sen embargo, o godo consegue que a súa influencia siga a sentirse: misións arianas (acaban por converter ao propio rei), protestas polos ataques suevos a Aunona (probablemente distrito de Tui).

b/ os godos xa non controlan a situación en Hispania e deben tratar os suevos como iguais. Incluso volve a muller de Remismundo a Callaecia, que estivera alí coma refén dende 457. Os provinciais deben valerse por si mesmos para chegar a acordos sen interferencias alleas.

Arborio abandona a Península sen ser substituído por ningún outro magister militum; o único representante militar imperial testemuña a partir de agora será o dux provinciae Tarraconensis Vicencio, cargo creado por Maioriano antes de abandonar Hispania, e que obedece a un feito obvio: o carácter fronteirizo de Tarraconensis, única provincia hispana xa baixo control imperial efectivo.

as bases militares na liña dende Lucus a Vitoria (exitentes dende principio do s. V) están baleiros ou ocupados por continxentes godos, suevos ou pagadas pola aristocracia local.

Lusidio entrega Olisipo ao suevos. Máis tarde será representante dos suevos ante o emperador.

Aegidius pecha un acordo cos vándalos.

a andamia institucional romana local sobrevive inda que a estrutura imperial se esfuma. A superestrutura desaparece: a oportunidade de exercer cargos no goberno imperial pero a subestrutura permanece. O sistema de división rexional por conventus é testemuñado por Hydacio.

Conimbriga é saqueada. A familia do nobre Cantaber é feita presa e levada como refén.

Aegidius morre, quizás envelenado. Syagrius herda o territorio e os buccellari de seu pai. O comes Paulus manda as tropas plenamente romanas que inda existen nese ámbito. A estratexia segue a ser aliarse co emperador e os francos para poder seguir a existir como poder independente. Tamén se menciona o comes Arbogast como personaxe influínte na zona.

Severus nomea a Arvandus praefectus praetorio en Gallia.

Basiliscus e súa irmá, Aelia Verina, emperatriz, conseguen que este acceda ao consulado do ano seguinte.

463

Childerico I

Basilius e Vivianus, cónsules.

o burgundo Gundioco é nomeado magister militum per Gallias e acorda un tratado cos francos do Rhenus que nega a beira esquerda aos alamanos. Legaliza a situación de Colonia e as terras circundantes de Germania II.

Aegidius derrota a Frederico na batalla de Aurelia (Orleans) con axuda de francos salios comandados por Childerico de Tournai.

outubro,10: Hilario escribe a Leoncio ordenándolle reunir o concilio de Arelate para regular o conflito contra o bispo Mamerto de Vienne, que ordenara un bispo na xurisdición da metrópole da propia Arelate.

Prisco Rétor menciona as migracións a Europa da federacións de tribos húnicas on-ogur.

462

mapa de Propontis

Severus e León I, cónsules.

a embaixada de Filarco tamén solicitara mediación entre vándalos e romanos; Filarco consigue que Gaiserico libere a Licinia Eudoxia (viúva de Valentiniano III) e a súa filla Placidia a cambio do pago dun rescate, que viaxan a Constantinopla, logo de sete anos como reféns en Carthago. A outra filla, Eudoxia, está casada con Hunerico, fillo de Gaiserico.

fúndase o mosteiro de Stoudios na proximidade da Propontis.

o calendario Daming é introducido en China polo matemático Zu Chongzhi.

para dificultar as manobras de Aegidius e contentar a Teodorico II, desexoso de ter voz novamente, Severo concede Narbo aos godos, que agora estenden a súa autoridade ata o Mediterráneo. Tamén se corta a comunicación directa por vía terrestre entre o goberno imperial e os dominios que inda mantiña nas zonas orientais de Hispania. Agripino, xeral romano, é o encargado das negociacións. Teodorico II acepta así a autoridade de Severus.

Gaiserico controla as Baleares, e tamén Cerdeña e Córcega.

o exército godo permanece en Hispania logo da retirada do imperial baixo Suniericus e Nepociano; sen embargo, as súas tentativas por manter certa orden teñen pouco éxito e son chamados a Tolosa.

probablemente Nepociano tamén se opón ao nomeamento de Severus. Sen embargo, Arborio pasa a ser comes et magister utriusque militiae en Hispania en lugar de Nepociano. Tras negociar (quizás) con Teodorico II, accede a que Arborio ocupe o seu posto, inda que é difícil saber que sucede entre Ricimer, Nepociano, Teodorico II e Severus. Non sabemos que lle ofrece ou con que o ameaza Teodorico II para que consinta ser relevado.

Teodorico II alíase co suevo Remismundo: reparten zonas de influencia en Hispania.

setembro, 2: lume en Constantinopla, é destruída a estatua de Zeus, que estaba en Olympia e fora trasladada á capital.

Frederico, irmán de Teodorico II, escribe a Hilario para tentar que Hermes de Narbo sexa apartado da súa sé en base aos propios canóns.

novembro, 2: concilio de Roma, a propósito da sé de Narbo.

morre Licinia Eudoxia en Constantinopla.

461

moeda de Libius Severus, co anagrama de
Ricimer no anverso

Severinus e Dagalaiphus, cónsules.

marzo: morre Patricio en Hibernia. Non é posible avaliar os progresos na súa misión “evanxelizadora” pero décadas despois florecen numerosos mosteiros.

xuño (ou xullo): Maioriano celebra xogos en Arelate ao seu regreso de Hispania.

agosto: Maioriano volve a Italia pero Ricimer arréstao en Dertonae, obrígao a abdicar, sofre torturas (agosto, 3) e é decapitado onde o río Ira (agosto, 7). Quizás o fracaso contra os vándalos é a causa da súa caída. Quizás Ricimer aproveita para cumprir intencións longo tempo reprimidas; Hydacio apunta que Ricimer, envexoso, xa acollía e alentaba opositores ao emperador tempo antes. Que Maioriano licenciara case todas as tropas recrutadas indicaría que non conta con esta actitude de Ricimer.

Ricimer, temeroso da reacción de Marcelino, suborna as tropas deste para que o abandonen. Marcelino ten que fuxir de Sicilia, refuxiándose en Dalmatia, onde ten bases sólidas de poder. De feito, Ricimer teme unha invasión provinte de alí.

novembro, 10: morre o bispo León I (aproximadamente 61) en Roma logo de 21 anos na sé.

novembro, 14 (ou 18): concilio de Tours.

novembro, 19: Ricimer, co control total das tropas de campaña en Italia, exerce a súa nova autoridade sen augustus varios meses, pero para evitar interferencias de Constantinopla proclama a Libius Severus augustus en Ravenna co apoio do senado. O poder de Ricimer en Italia é absoluto, incluso aparece o seu monograma nas moedas de bronce de Severus, cuxa autoridade se recoñece case exclusivamente en Italia.

León I non recoñece o novo augustus, aspira a reconquistar Occidente, e ten o seu candidato, Antemius, xenro de Marciano.

Ricimer tamén ten que facer fronte á oposición dos magistri militum de Gallia e Hispania nomeados por Maioriano, Aegidius e Nepociano, que ademais é cuñado de Marcelino.

Gaiserico tamén ten candidato, Anicio Olibryus, marido de Placidia, unha das fillas de Valentiniano III; presiona devastando as costas italianas.

Severus e Ricimer vense obrigados a pedir axuda a León I e facer concesións. Constantinopla envía a Filarco a Dalmatia para evitar que Marcelino entre en Italia. Resulta clarificador que sexa León I quen convenza a Marcelino, que cobra importancia na xestión do Imperio, colaborando activamente con Oriente. Nepote, sobriño seu, casa cunha parente de Verina, a emperatriz. É posible que a futura candidatura de Nepote, sempre co beneplácito de Oriente, comece a idearse neste momento, ou incluso antes, froito da cooperación entre Marcelino e León I.

Lugdunum é ocupada polos burgundos (quizás coa aceptación de Ricimer), co que se dificulta definitivamente o contacto entre o norte de Gallia e o centro imperial (Aegidius queda bloqueado no norte).

co réxime de Maioriano acaban os nomeamentos de funcionarios imperiais para Hispania. Quizás este elemento permita fixar aquí a fin do Imperio no que atinxe á península. Quizás as elites provinciais tamén o consideren así.

o magister militum per Gallias Aegidius tamén se subleva e conforma o seu propio dominio no norte de Gallia, sen usar título algún; conta co que queda das lexións galas e a alianza forxada con grupos francos. Na súa intención (as evidencias escritas falan de intercambio de embaixadas con Gaiserico en busca de apoio) estaría desaloxar a Ricimer pero as manobras deste fan que se lle opoñan os godos e os burgundos, o que lle obriga a permanecer en Gallia ou arriscarse a perdelo todo. Quizás manteña algún tipo de contacto con grupos de britanos.

os francos que ocupan Colonia aproveitan o caos nas filas romanas para consolidar o seu dominio.

a morte de Maioriano tamén finaliza a carreira política de Sidonio. Refúxiase nos seus dominios en Auvernia e Lugdunum, onde cultiva a poesía, os amigos e as crianzas.

as forzas centrífugas nas diversas rexións do imperio son evidentes. As aristocracias rexionais colaboran cada vez máis cos poderes locais, sexan ou non “bárbaros”.

novembro, 19: Hilario, principal axudante de León I e representante papal en Éfeso, onde se reivindicara o monofisismo, sucédeo na sé de Roma. Hilario insiste en condenar tanto monofisismo como nestorianismo. Tamén combate o arianismo dos soldados xermanos en Italia.

Mamertus, bispo de Vienne.

460

representación dun excubitore

Magnus e Apollonius, cónsules.

inverno e primavera: continúan os preparativos para a campaña en Africa. Maioriano recruta alanos e outros “bárbaros” na Liguria e pasa por Tolosa, visitando e pactando con Teodorico II.

marzo, 27: os suevos destrúen Lucus Augusti e matan o gobernador. Suniericus e Nepociano atacan o continxente suevo en Lucus como represalia.

en Callaecia segue a loita pola supremacía total entre diferentes líderes, que se autotitulan reges, agora Requimundo e Frumario, que semella suceder ao falecido Maldra. O primeiro ten as súas bases en zonas occidentais e certo apoio da aristocracia local e pretendía certo entendemento co imperio por medio dos godos. Frumario tiña as súas bases en territorios máis meridionais e interiores, quizás con apoio dos grupos contrarios a intervencións alleas; quizás este feito indica a humilde orixe destes apoios e a súa oposición á aristocracia reflectida no cativerio de Hydacio. En todo caso, ambos procuran coexistir de xeito pacífico cos provinciais.

Palagorio, membro da aristo­cracia senatorial do noroeste peninsular, viaxa a Tolosa e non onde Ricimer, pedindo axuda fronte ás accións predadoras dos grupos suevos rivais. As difi­cultades de Requimundo para imporse definitivamen­te a Frumario permiten ao godo esixirlle o mantemento do anterior statu quo coa aristocracia galaica, a cambio do seu apoio, que se manifesta no envío de máis tropas godas á rexión.

forzas godas ocupan Santarem, en defensa da Lusitania fronte os suevos.

marzo, 28: Maioriano está en Arelate de paso a Hispania.

maio: Maioriano entra en Hispania. Escolle Carthago Spartharia, como punto de embarque das tropas para a campaña en Africa.

a cidade debía estar, a pesar do saqueo vándalo en 425, en bo estado: un axeitado sistema de instalacións portuarias, dársenas, almacéns e lonxas de contratación. En escavacións recentes, estas instalacións asócianse a restos dun pórtico e dun templo. É probable que existiran tamén outras instalacións portuarias na zona.

cataplus é a denominación do lugar de desembarco, arribo ou chegada. Nel concentrábanse unha serie de instalacións asociadas ao desenvolvemento da actividade comercial; isto é, os grandes almacéns para as mercadorías, a lonxa de contratación e a aduana. No período godo, nesta zona asentarase o teloneum, ámbito de actuación do telonarius ou vectigalia exactor, que se encargará de recadar os vectigalia ou impostos indirectos sobre as mercadorías, supervisará persoalmente a súa descarga, pagará aos mariñeiros os emolumenta, fixará os prezos dos diferentes artigos e anunciaraos a viva voz aos vendedores. Tamén terá potestade xudicial para dirimir os preitos entre os transmarini negotiatores, aplicando os principios de dereito mercantil da Lex Rhodia, aceptados en todo o Mediterráneo. Os vectigalia serán arrendados a publicanos por un período de tres anos.

semella haber certo paralelismo entre a expedición oriental de Maioriano e a occidental de Ne­pociano e Suniericus, pero cunha diferenza: con independencia do mando conxunto, o exército no occidente é exclusivamente godo.

Gaiserico ofrece un tratado, que é rexeitado. Comeza a destruír a zona na que espera que desembarquen os imperiais (Mauretania), incluíndo o envelenamento de pozos de abastecemento de auga. Semella que alguén traizoa os imperiais e os vándalos atacan e incendian a flota imperial en Elica. Isto obriga a aceptar o tratado vándalo. Maioriano licenza as tropas e regresa a Italia, facendo alto novamente en Arelate.

xuño, 15: en Xerusalem conságrase unha basílica a Eudoxia, logo de que a emperatriz arranxara o mantemento das súas necesidades e situara a Gabriel, un discípulo de Euthymius, á cabeza do establecemento. Será en pouco tempo un dos principais atractivos para os viaxeiros (testemuñas no s. VI como Teodosio e o peregrino de Piacenza). Descrito por Evagrius como un “enorme recinto, destacable pola súa importancia e beleza.” A asociación de Eudoxia cos lugares sacros comezou e rematou con Estevo: tal era a súa devoción particular ao primeiro mártir que escolleu situar a súa tumba alí na basílica recentemente construída, a vinte pasos dos propios restos de Estevo.

en Constantinopla cobra auxe a rivalidade entre azuis e verdes nos eventos do Hipódromo.

outubro, 20: morre Eudoxia. Posteriormente será vividamente lembrada cando a súa bisneta (co mesmo nome), filla do casamento (437) que causara a súa primeira viaxe a Palestina, fuxa alí do seu marido vándalo, Hunerico, para rezar nos santos lugares e venerar a tumba da súa avoa, e finalmente tamén rematar a súa vida alí.

León I funda os excubitores (garda imperial), unha unidade de elite (300 homes) recrutada entre os isauros.

ao norte de China, os Yuan-Yuan someten a vasalaxe o reino de Wei.

os hephtalitas conquistan a rexión afgán de Kushan. Penetran en India.

o imperio persa comeza a sufrir unha vaga de fames que durará anos.

prototipo do palacio dun dux bizantino ou tardorromano: un amplo patio central, rodeado de columnatas a xeito de peristilo, en torno ao cal se dispoñen unha serie de estancias: 1º triclinium, salón cunha ou tres ábsidas, para recibir o stibadium ou sigma, leito semicircular sobre o que se deitaban os invitados. Nesta sala teñen lugar os banquetes oficiais, tan importantes na política e diplomacia. 2º capela ou basílica, normalmente consagrada á theotokos, protectora do imperio 3º e último, sala de audiencias ou aula, cunha ábsida na cabeceira, onde se instala o tribunal do gobernador durante os procesos xudiciais ou as recepcións aos embaixadores estranxeiros; polo común, nun cuarto anexo están arquivos aos que dea lugar a actuación do funcionario. A aula normalmente está precedida dunha antecámara, dotada dun banco corrido de mamposteira, no que litigantes e embaixadores agardan, con paciencia, a ser recibidos polo representante do emperador.

Claudiano Mamerto, presbítero de Vienne, escribe de statu animae, onde combate as ideas materialistas do bispo semipelaxiano Fausto de Riez.

o franco Childerico I é desterrado polos seus propio pobo ao pazo dos turingos do rei Bisinus; desaproban o seu libertinaxe. Alí casa coa filla do rei, Basena. Os francos, mentres, son rexidos por Wiomad, a instigación de Aegidius.

en Ravenna final da remodelación do baptisterio de Neon.

finalización das covas Ajanta (India), cortadas na rocha volcánica e elaboradamente pintadas.

finalización tamén do buda sentado nas grutas de Yugang (Datong, Shanxi).

o patriarca Gennadios I consegue apartar ao monofisita Timotheus II Aelurus da sé de Alexandría e instala a Timotheus III Salophakiolos. A igrexa copta exipcia sepárase da ortodoxia de Chalcedon.

459

moeda coa efixie de Peroz I

Ricimer e Patricius, cónsules para o ano.

Maioriano restaura a paz coas cidades de Gallia e nomea a Aegidius magister militum.

maio: Maioriano marcha a Hispania, onde xunta unha flota coa que prepara a invasión de Africa.

Peroz I, apoiado polos hephtalitas derrota e mata a seu irmán Hormizdas III.

continxentes francos conquistan Colonia.

Teodori­co II recoñece finalmente a lexitimidade de Maioriano. Pero, mentres tanto, tentara estender a súa esfera de influencia á Provenza co placet de boa parte da aristocracia gala.

Teodorico II tamén envía un continxente militar a Baetica para consolidar certa influencia co apoio dunha facción aristocrática oposta ao anterior predominio suevo.

en Callaecia as forzas godas son incapaces de manter a or­de: rebrota a axitación social no rural e varios grupos suevos fuxitivos tentan resistirse á asimilación nas zonas setentrionais e periféricas. Sucédense xefes efémeros e contrapostos entre eles: Maldra e Framtán, e logo Requimundo e Maldra posteriormente. As accións de pillaxe multiplícanse de xeito anárquico, enfrontamentos menores entre grupos suevos e a aristocracia galega, inda moi forte en zonas interiores, e tamén en Lusitania. Estes grupos aristocráticos mostraran tamén unha clara oposición aos visigodos, inda que estes viñeran como representantes imperiais.

ataque de piratas herulos na costas de Callaecia.

os godos inda conservan calidades ancestrais: pelo longo, dieta a base de manteiga, clans, a súa arte ornamental (coñecido en Emerita grazas a numerosas evidencias atopadas), distante da arte monumental e antropomórfica dos romanos. Os xefes comprenden e falan latín, rodéanse de poetas e preceptores e incluso len autores coma Virxilio. Conservarán a latinidade, polo que Isidoro, (De Regibus Gothorum), toma partido por eles.

Teodorico II sitia Arelate, pero Aegidius derrótao e debe desistir. Maioriano tivera éxito anteriormente contra a flota de Gaiserico e traballa para invadir Africa. Teodorico II opta por aliarse con Maioriano contra os vándalos.

os preparativos en Hispania para a campaña africana serían efectuados por godos que tamén estaría controlando a zona do levante. Débese asumir tal feito porque inda que a xefatura do continxente godo estaría compartida por un oficial romano, non hai evidencia da presenza de ningún exército imperial en Hispania.

o exército godo está comandado polo magister militum e comes Nepociano e o comes rei militaris Suniericus.

Nepociano envía unha embaixada a Callaecia para anunciar a paz entre Maioriano e Teodorico II.

unha disputa en relación ao tributo anual fai que Valamiro leve as súas forzas cara os Balcáns e as proximidades de Constantinopla (ata 462). Foron derrotados polo magister militum Antemius e posteriormente León I acorda o pago dun subsidio anual en ouro. Teodorico (5 anos), fillo de Teodemiro, chega a Constantinopla, en calidade de refén; aprenderá latín, táctica militar e conceptos teolóxicos.

Dathusena, rei de Ceilán, da dinastía Moriyan. Durante o seu mandato eríxese a estatua do Bhudda Avukana.

Remixio (22 anos), bispo de Reims.

Vortigern morre queimado vivo en Ganarew (Herefordshire), asediado por forzas romano-britanas comandadas por Ambrosius Aurelianus.

morren Simeón o Estilita (setembro, 2), e Palladius, bispo misioneiro en Hibernia.

458

cabo Miseno, onde se localizaron restos das
antigas instalacións romanas

Maioriano e León I, cónsules.

unha facción sueva envía cregos a Teodorico II, quen lles permite elixir rei, Remismundo.

existe aliteración e variatio nos nomes dos reis suevos do s. V: Rechila, Reckiario, Requimundo, Remismundo; sendo os dous primeiros pai e fillo, e seguros membros da sippe real sueva.

Remismundo podería ser fillo de Reckiario e dunha princesa goda filla de Teoderico I: pois a compoñente –mundus aparece noutro dos fillos deste, Turismundo. A pertenza á nobreza nuclear do Heerkönigtum suevo, como fillo de Reckiario, explicaría que Remismundo marchara a Tolosa, como apreciado refén, logo de 456. A súa propia pertenza agnaticia á familia real visigoda teríalle salvado a vida, e explicaría a súa estancia en Tolosa en 461 e que tivera que esperar ata 465 para casar cunha nobre (princesa?) goda; un tal fillo de Reckiario e neto de Teoderico I non podería ter nacido antes de finais de 449.

Requimundo tamén podería ser fillo de Reckiario, pero dun matrimonio anterior ao deste coa princesa goda; feito que explicaría a inquina contra el por parte da corte goda. É moi improbable que fose fillo de Maldra (Historia Sueborum § 89 de Isidoro), pois a Requimundo séguelle una facción contraria a aquel; a versión de Isidoro pode deberse ao desexo por refutar a herdanza paterno-filial da realeza.

Maioriano potencia as flotas de Miseno e Ravenna coa construción de novos barcos. Tamén recruta mercenarios para reforzar as tropas de terra (bastarnae, burgundos, hunos, ostrogodos, rugos, escitas e suevos).

xullo, 3: morre Anatolio, e Gennadios I convértese en patriarca de Constantinopla.

verán: continxentes vándalos desembarcan en Campania, ben no estuario do Lire ou do Garigliano, e devastan a rexión. Maioriano en persoa dirixe as operacións do exército e derrota os invasores na proximidade de Sinuessa, destruíndo o seus barcos na costa, xa cargados con botín.

Marcelino acepta colaborar co emperador nunha futura expedición contra os vándalos, ocupándose de mantelos a raia en Sicilia mentres se tentará chegar a Africa a través de Hispania. Tanto Marcelino como Ricimer foran compañeiros de armas baixo Aetius. Pode que Maioriano lle conceda o título de magister militiae, cargo que quizá herde del o seu sobriño Xulio Nepote.

Maioriano, asegurada Italia, marcha a Gallia, onde hai varias frontes abertas: burgundos, godos e os apoios de Avitus, que rexeitan abertamente a súa autoridade. Vai acompañado do magister utriusque militiae Nepociano.

prodúcese unha batalla na proximidade de Arelate na que Maioriano derrota tropas godas na proximidade do Ródano. Teodorico II asina un tratado e vólvese foederati, o que implica aceptar a autoridade de Maioriano.

Maioriano convoca as cidades para a súa propia defensa: os defensores deben protexer os cidadáns e así deter a decadencia urbana.

Maldra devasta Lusitania, mentres Remismundo se fai forte en Callaecia. Teodorico II envía ao dux Cirilo para tratar de conter os suevos.

agosto, 25: primeira mención do concepto “cero” nun tratado de cosmoloxía indio: a Lokavibhâga.

no leste de Hispania a situación é menos complexa. A autoridade imperial é restablecida novamente polo novo magister officiorum de orixe narbonesa, Magno.

setembro, 14: en Antioquía prodúcese un tremor de terra (6,5 graos na escala de Richter) que produce 80.000 falecementos.

o rei Vakhtang I de Iberia funda unha cidade que se desenvolverá ata converterse en Tiflis nas beiras do río Kura. Pretende controlar as rutas comerciais entre o oeste e Transcaucasia.

novembro, 6: Maioriano está en Ravenna antes de marchar a Gallia de novo e entrar no val do Ródano para atacar os burgundos baixo Gundioco e tentar reconquistar de novo Lugdunum. Forzará a bacauda a unirse á coalición contra os suevos en Hispania.

os Tuoba da dinastía Wei do norte derrotan decisivamente os Ruanruan no deserto de Gobi.

457

moedas coa efixie de Maioriano

Constantinus e Rufus, cónsules.

xaneiro, 26: en Constantinopla morre Marciano (65 anos) afectado de  gangrena nos pés.

febreiro, 7: Aspar é o home forte pero é ariano e isto exclúeo do trono. Busca un católico para o trono e decídese por un xeral (tribuno mattiarii) que adopta o nome de León I.

por primeira vez o bispo coroa o emperador, iniciando así unha tradición secular. Primeiro foi Senado, logo o exército e agora a igrexa. Aséntase unha idea esbozada por Constantino I: os emperadores son por graza de Deus. León I aumenta as atribucións do patriarca.

febreiro, 18: León I confirma a Ricimer como patricius et magister militum e a Maioriano coma magister militum coa posible intención de ser o único emperador. Sen embargo, Ricimer aumenta paulatinamente o seu poder ata dominar no oeste. Tampouco pode asumir a púrpura e ten dúas opcións: disolver a corte occidental e gobernar como dux do emperador en Constantinopla ou instalar unha figura decorativa. Opta, sempre que pode, pola segunda. O  seu control chega ata o punto de inscribir o seu nome en moedas xunto ao do emperador.

Maioriano ordena ao comes Burco que derrote aos alamáns (900 en número) que operaban na zona do lago Maggiore.

en Callaecia Maldra derrota os seus rivais pero Teodorico II envía un exército contra el: apoia a outro rival godo. Os godos aprópianse de máis territorios en Hispania e Teodorico II reparte terras. Maldra logra algunha vitoria en operacións a pequena escala.

en Lugdunum prodúcese a coniuratio Marcelliniana, que resulta desarticulada. Pode ser referida a Marcelino, ou a un grupo de persoas persuadidas das súas dotes de mando que desexan que se converta en emperador. A caída de Avitus causara gran conmoción en Gallia. O máis probable é que o xefe da revolta se chamara Marcellus e buscara apoios nos burgundos. Quizás se aproximaron a Marcelino, quizás este participou; se o fixo retirouse a tempo de evitar represalias.

primavera: en Xudea Sabas é recibido por Euthymius, que o envía coma novicio ao mosteiro de Theoctistus.

Maioriano traballa para conseguir apoios. Ten que contar con Ricimer, que compromete o apoio das súas forzas.

marzo, 29: en Alexandría prodúcense disturbios nos que o pobo, instigado polos monofisitas, protesta contra o patriarca Proterius, que acaba morrendo e sendo sucedido por Timotheus Aelurus.

abril: chegan novas a Emerita Augusta do acontecido en Gallia e Teodorico II decide marchar de volta a Tolosa, probablemente para non perder influencia no novo contexto. Deixa atrás continxentes militares para protexer os asentamentos e apoderarse das prazas da Meseta superior. Son saqueadas Astorga, Palencia e o castrum de Coianza (Valencia de Don Xoán), entre outras. O botín tería sido un tremendo alicerce para as tropas. A misión do exército godo é, sen embargo, explicitamente someter os restos de suevos rebeldes e acabar coa violencia espallada pola provincia.

os hispanos padecen a mans do exército godo pero ese padecemento trae a restauración da autoridade imperial. A acción goda en Callaecia vese coma excepcionalmente brutal, pero a violencia de soldados contra civís nin é nova nin específica dos godos por ser bárbaros; os destacamentos romanos tamén se impuxeran moitas veces aos provincias de xeito violento.

certos notables locais comezan a competir coas forzas suevas e cos representantes godos, que mantiñan a paz en nome do goberno imperial. Para Avitus, Teodorico II fora o que Sidonio lle chamará con posterioridade: romanae columen salusque gentis.

abril, 1: Maioriano é proclamado emperador polo exército occidental.

Victorius de Aquitania, paisano de Próspero, tamén traballando en Roma, elabora un cursus paschalis baseado na lista consular da Chronica de Próspero. Este documento foi continuado logo por outros autores, que foron facendo engadidos.

Victorius tamén é autor dunha táboa de multiplicar de 98 columnas que daba o producto (en números romanos) de todos os números entre dúas e cincuenta veces. Constaba de filas, “unha listaxe de números dende mil, diminuíndo de cen en cen ata cen, e logo diminuíndo de dez en dez ata dez, e logo unidade en unidade ata un, e logo as fraccións ata 1/144”.

persecucións contra os pagáns: son executados, entre outros, o médico Xacobe e o filósofo Xesio; tortúrase e encadéase a Severiano, Herestios, Zosimo, Isidoro e outros. O predicador cristián Conon e os seus seguidores exterminan os últimos pagáns da illa de Imbros, no NE do Exeo. En Chipre exterminan os últimos adoradores de Zeus Lavranio.

verán: Elías e Martyrius, monxes veteranos, chegan de Nitria, Exipto. Alóxanse no mosteiro de Euthymius durante un tempo, e logo fundan os seus: Elías dous coenobia próximos a Jericho, e Martyrius un dos maiores e máis fermosos do deserto de Xudea. Os dous son parte dunha vaga de relixiosos que están a chegar ao lugar, unha vaga favorecida non só polo renome de Euthymius, senón polo entendemento entre el e Xuvenal, novo bispo de Xerusalem, a diferenza da situación en Exipto, con disturbios frecuentes.

Euthymius é o líder indiscutido do movemento monástico do deserto de Xudea. Este feito canalízase na rede de mosteiros e edificios rituais que rodeaba o seu mosteiro. Entre estes está o de Theoctistus, a igrexa do campamento sarraceno (parembole), a torre de Eudocia no cumio de Jebel Muntar e outra igrexa en honor de Pedro construída na calzada dende Xerusalem a Jericho. Ademais, construiríanse máis mosteiros por obra de discípulos seus, coma os xa mencionados e o de Gabriel, ao NO de Mishor Adummim.

segundo a Crónica Anglo-saxona, 4000 britanos morren en Crecganford nunha batalla contra Hengest e o seu fillo Oisc de Kent.

morre Yazdegerd II; sucédeo o seu fillo Hormizdas III como rei dos sasánidas. Decide protexer os nestorianos, pois comprende que uns herexes perseguidos polos romanos serán súbditos fieis. Paulatinamente, os cristiáns persas e armenios adoptan o nestorianismo. Contra el rebélase dende Sistan o seu irmán maior Peroz I.

logo da morte de Meroveo, Childerico I, probablemente fillo seu, é rei dos francos salios. Aegidius contén os seus intentos de expansión no norte de Gallia e opera contra el na beira esquerda do Rhin, na zona de Colonia. Childerico I aséntase en Tournai.

Teodorico II envía un exército á Baetica; Sabinus, o bispo relegado vinte anos atrás polos suevos, volve a Hispalis e retoma a posesión da sé.

decembro, 28: logo de meses sen emperador Maioriano é nomeado augustus en Ravenna no campo ad Columellas. Unha situación explicable polo desexo de León I de seguir exercendo autoridade sobre o oeste e polas poucas gañas de Ricimer de someterse a un augustus. Ravenna ten control efectivo só sobre Italia, Dalmatia e territorios no norte de Gallia.

novella 1 de Maioriano: Erid apud nos cum parente patrioque nostro Ricimere rei militaris pervigil cura. Romani orbis statum, quem communibus excubiis et ab externo hoste et a domestica clade liberavimus, propitia divinitate servemus. Exprésase que ambos personaxes exercerán responsabilidades militares.

Nepociano e o novo magister militum per Gallias Aegidius reciben tamén importantes responsabilidades militares.

Sidonio acepta a autoridade de Maioriano e incluso o recibe na súa casa cando este visita Lugdunum, incluso recita un panexírico na súa honra. Recibe o título de comes.

Skandagupta vence os hephtalitas e preserva o reino Gupta unha vez máis.

Maioriano reclama a súa autoridade sobre Hispania. O control da diocese exérceno agora tropas godas. Neste asunto Maioriano está forzado a entenderse con Teodorico II, que inda non o recoñece. Quizás as súas intencións son incrementar os territorios en Gallia baixo o seu control directo, quizás simplemente exprese resentimento ao non ser considerada a súa opinión como fora no caso de Avitus.

456

representación de Reckiario

Avitus, cónsul sen colega en oriente.

xaneiro, 1: en Roma Avitus accede ao consulado nunha cerimonia onde Sidonio le un panexírico na súa honra composto para a ocasión. A cambio Avitus ordena erixirlle unha estatua de bronce no forum Traianum.

Avitus busca recoñecemento oficial por parte de Marciano, pero non chega.

en Carthaginensis os suevos reinician as súas incursións. Reckiario insiste en non recoñecer a autoridade de Avitus.

importantes reparacións no encoro de Ma’rib (Yemen) segundo unha inscrición.

os vándalos atacan Córcega e Cerdeña. Marciano tenta que cesen estes ataques enviando unha embaixada a Carthago.

Avitus nomea magister militum a Ricimer (por detrás de Remistus), que recruta un exército e unha flota con mercenarios xermanos. Coa flota derrota os vándalos nas proximidades de Córcega. Tamén os derrota en terra en Agrigentum (Sicilia).

o éxito fortalece a Ricimer; el e Maioriano, comes domesticorum, deciden tomar a iniciativa. É dubidoso se actúan conxuntamente porque comparten intereses ou porque comparten ambicións. Quizás entenden que precisan apoiarse mutuamente en contra de Avitus, inda que só coxunturalmente.

a pesar das repetidas protestas de dúas embaixadas conxuntas de Avitus e Teodorico II, Reckiario estende as súas accións tamén por dúas veces consecutivas á propia Tarraconensis.

Ricimer vese impotente para frear novos ataques vándalos; esta vez na propia península, onde atacan e destrúen Capua.

tropas romanas reprimen disturbios en Armenia.

en Roma a situación de Avitus é cada vez máis feble. Non conta co apoio da aristocracia italiana nin tampouco do pobo. Cúlpaselle da carencia de alimentos e de incapacidade de frear os ataques vándalos. A decisión imperial de pagar as súas tropas godas co bronce tirado de edificios e estatuas públicas tampouco axuda. Prodúcense disturbios, atizados por algúns senadores. Vese forzado a prescindir de tropas galas e os seus bucellarii godos, que son licenciados e deben volver a Gallia, deixándoo máis desprotexido.

Ricimer e Maioriano son autorizados polo Senado a emprender accións militares contra o propio emperador.

Patricio abandona Britannia cara Hibernia para estender o catolicismo.

os anglo-saxóns convocan os britanos en Stonehenge para negociar unha paz pero atácanos e masacran a case todos os asistentes.

ás costas de Callaecia (quizás zona luguesa) chegan sete naves. Delas baixan 400 homes con armas lixeiras que se enfrontan a un grupo de homes do país que lles sae ao paso, ponos en fuga, morrendo unicamente dous dos atacantes, que se retiran aos seus barcos, fuxindo e saqueando as costas de Cantabria e Vardulia de camiño de regreso a Gallia. Quizás é un dos ataques periódicos dos herulos contra a costa atlántica entre 450 e 460; quizás un ataque godo deliberado, ordenado por Teodorico II para sementar o pánico na retagarda de Reckiario.

os burgundios inician acción fóra de Sapaudia.

prodúcese o “latrocinio de Braga”, una acción da bacauda (Hyd., Chron., 179: in conuentu parte Bracarensis, latrocinantum depraedatio perpetratur); a bacauda estende accións ata Callaecia logo das matanzas de Frederico en 454 ex auctoritate romana.

barcos cargados de produtos orientais chegan a Hispalis e os mercadores difunden a noticia da vitoria de Marciano sobre os lazas. As rutas entre occidente e Constantinopla seguen abertas, e desempeñan un papel prioritario na transmisión de información. Ao parecer tamén seguen abertas as rutas dende os portos orientais a Britannia, atravesando as columnas de Hércules. O autor da biografía do patriarca de Alexandría Xoan III o esmoleiro (610-619) describe a chegada dun barco desta cidade ás costas británicas a comezo da segunda década do século VII. Os comerciantes bizantinos que se dirixen ao Atlántico, van na procura de estaño, que intercambian por grao exipcio.

Ricimer ataca a Remistus en Ravenna. Este foxe cara Classis e é asasinado no pazo.

setembro: Teodorico encabeza un exército baixo as aguias de Avitus cara Hispania seguindo as vías dende Burdigalia a Asturica. No exército habería continxentes burgundios, segundo Jordanes. A expedición pretende principalmente quebrar substancialmente o poder suevo.

setembro: Avitus foxe a Arelate. Tenda pedir axuda a Teodorico pero este xa está de cara a Hispania e volve a Italia coas forzas que pode reunir en Gallia.

masacre de monxes monofisitas de Nablus a causa dos samaritanos por encargo do patriarca de Xerusalem.

setembro, 7: tremor de terra en Savaria (antiga Szombathely, no estremo oeste de Hungria) que destrúe a cidade.

despois da morte de Quodvultdeus en Neapolis, onde estaba exiliado, Gaiserico non permite que se nomee a ninguén como novo bispo de Carthago.

outubro, 5: batalla do río Urbicus, próximo a Asturica (doce millas). Teodorico e Reckiario enfrontan as súas forzas. As suevas son desbordadas e moitos foxen do campo de batalla, incluído Reckiario, que está ferido: Mox Hispanias rex Gothorum Theodoricus cum ingenti exercitio suo et cum uoluntate et ordinatione Auiti imperatoris ingreditur: cui cum multitudine Suevorum rex Richiarius occurens duodecimo de Asturecensi urbe miliario ad fluuium nominee Vrbicum III non. Octubris, die VI feria, inito mox certamine superantur. Caesis suorum agminibus, aliquantis captis plurimisque fugatis ipse ad extremas sedes Gallaciae plagatus uix euadit ac profugus). Pero Teodorico non se conforma e semella intención de eliminar significativamente o poder suevo. Diríxese ao corazón dos asentamentos suevos.

posible establecemento do limes visigodo: unha serie de prazas fortes ou campamentos fortificados (castella e castra), unha segunda liña de cidades importantes ben fortificadas e a miúdo lugares onde se acuña moeda e, finalmente, unha gran vía de comunicación estratexicamente organizada arredor destes puntos fortificados.

outubro, 17/18: Avitus é derrotado nunha sanguenta batalla en Placentia. É capturado e perdóaselle a vida e resulta ordenado bispo da cidade. Sen embargo, non se sinte seguro e decide fuxir cara Gallia. Morre no camiño (uns din que asasinado, outros de fame).

semella que a deposición de Avitus non foi mal vista por Constantinopla. Ricimer, a diferenza de outros, non é patricius por obra dun emperador occidental a quen debera o ascenso e a quen estivera ligado. Recibe o rango de León I, pero logo de recibilo, consérvao durante os réximes de varios emperadores occidentais sucesivos. No seu caso o rango de patricius adquire unha condición independente.

igualmente, desdeñará o rango de consul (só un ano, 459). O consulado representa vincularse ao réxime. O segundo e terceiro consulado eran prerrogativa da familia real. Para Ricimer isto xa carece de significado. Igual que logo Odoacro e Teodorico o grande, que nunca foron cónsules.

outubro, 28: Teodorico segue a vía Nova (Astorga-Bierzo-Xurés) e chega a Bracara, que non se pode defender e é saqueada: Theuderico rege cum exercito ad Bracaram extremam ciuitatem Gallecia pertendente V kal. Nouembris, die domenico, etsi incruenta, fit tamen satis maesta et lacrimabilis eiusdem direptio ciuitatis. Profánanse basílicas, destrúense altares, secuéstranse as virxes de Deus e os cregos resultan espidos (róubanlles a súa roupa de culto, quizá vinganza polo apoio de Reckiario ao catolicismo). Permanece na cidade varios meses, quizás utilizándoa como base dende a que ir atallando a resistencia sueva en Callaecia.

novembro/decembro: capturan a Reckiario en Portus Cale, trasládano a Bracara e axustízano alí en decembro: Rechiarius ad locum qui Portum Cale appellatur profugus regi Theuderico captious adducitur – Occiso Rechiario mense Decembri. Para Hydacio, isto supón a fin do reino suevo: regnum destructum et finitum est Suevorum. Quizás Teodorico non se sente tan dono da situación.

Aegidius, magister militum no norte de Gallia.

finais de ano: Teodorico nomea a un tal Axiulfo goberna­dor do reino suevo e entra en Lusitania, onde Emerita tamén fora base real sueva. Considera saquear tamén esta cidade, debido á súa resistencia. Finalmente non o fai e instala alí un campamento de inverno. Segundo Isidoro (Historia de regibus gothorum, vandalorum, sueborum) fronte aos muros de Mérida, retírase sen saquearla, ante un prodixio que o aterroriza con horribles visións e que piadosamente se atribúe a Eulalia, protectora da cidade.

no entanto, Callaecia sofre as secuelas inevitables da guerra e os axustes de poder: un aumento de bandidos e a reorganización a pequena escala dos suevos sobreviventes.

Teodorico cumpre a súa misión cum uoluntate et ordinatione Auiti imperatoris: destrúe o reino suevo e reintegra as provincias ao control romano. A capital diocesana volve a control imperial en moitos anos.

morre Anko logo de dez anos no trono. É asasinado por Mayowa no Okimi en represalia pola morte de seu pai. Yuryako, irmán e Anko, é o novo emperador de Xapón.