773

silabario manipuri
www.proel.com.org

paz entre o basileus e os búlgaros.

Paulo Diácono dedica á Adelperga, filla de Desiderio e Ansa, a súa historia romana, versión ampliada da de Eutropius, émula do seu home, ‘case o único príncipe do seu tempo que estimaba o saber’ e ela ‘amante da filosofía e da poesía, a historia e a esexese’. Inclúe historias sobre mulleres, case todas negativas, que poden ter sido un dos intereses coñecidos da dama ou porque Paulo consideraba que respondía ás súas necesidades, advertencia contra a frivolidade das mulleres. Paulo representa a Xustiniano como restaurador do estado. Quizás non é coincidencia que Arichis e Adalperga construíran en Benevento unha igrexa en evidente imitación de Hagia Sophia.

marzo: Hadriano I renova as peticións de axuda a Carlos ante as ameazas e os movementos de Desiderio.

verán: Carlos cruza os pasos alpinos (Mont Cenis) en dirección sur á cabeza dun importante exército franco. Bernardo, tío seu e irmán de Pipino, encabeza outro exército que entra polo Gran Bernardo.

no val de Susa o avance franco vese dificultado polas fortificacións lombardas. A información procedente dos exploradores francos localiza os seus puntos febles e os ataques francos fan retroceder aos lombardos cara Ticinum.

ata novembro Carlos negocia o pago de 14000 solidi a cambio do acordo de Roma e o prezo das dúas princesas lombardas. Desiderio rexeita o acordo.

Ticinum sofre escaseza de alimentos, mais o rei permanece na capital e ordena a seu fillo Adalxis defender Verona para protexer a Xerberga e os fillos de Carlomán.

logo dun asedio curto, Adalxis busca refuxio en Constantinopla.

os francos conquistan Verona e Mortara.

outubro: Ticinum é asediada.

al-Mansur, derrotados os chiies, centra a súa atención en al-Andalus, onde envía un exército que é derrotado por Abd al-Rahman I, que envolve a cabeza do xeneral enviado por Bagdad nunha das bandeiras negras que lles servía como símbolo. O outro único territorio dos que foran controlados polos ummayad que non controla al-Mansur é o territorio dominado por Abd al-Rahman ibn Rustum.

a datación establecida por Victorius de Aquitania aparece nunha carta enviada a Carlos.

os saxóns aproveitan a presenza de Carlos en Italia para recuperar Eresburg e Syburg. Tamén atacan, sen éxito, Büraburg, onde reside un bispo desde tempos de Bonifacio.

Alhred de Northumbria envía legados a Carlos.

o concepto de número '0' chega aos círculos de matemáticos árabes en Bagdad, que basearán os seus números no sistema hindú (os maias xa desenvolveran o concepto había tempo).

morre Khongtekcha de Manipur. Durante o seu mandato escribíronse textos co alfabeto Manipuri.

Yazid ibn Useid es Sulami, wali en Bagdad.

campaña de Constantino V contra os búlgaros, que deben retirarse desde Macedonia ata Lithosoria.

768

Aurelius, representación de 1788

xaneiro, 14: Froila I morre asasinado nunha conxura en Cangas, logo de ter asasinado ao seu propio irmán, Wimarano.

sucédeo un sobriño de Afonso I, Aurelius, elixido pola facción nobiliaria promozárabe. Aurelius aplaca unha rebelión dos servos e establece relacións pacíficas con Abd al-Rahman I.

Waifar de Aquitania e a súa familia son capturados e executados polos francos no bosque de Perigord; un parente de Waifar, Hunaldo, retoma a loita contra os francos.

agosto, 7: a aristocracia clerical romana, instigada por Desiderio, decide elixir outro bispo, Estevo III. Constantino II debe buscar refuxio nun mosteiro.

setembro: Tassilo de Baviera trasládase a Roma e traba lazos de amicitia con Estevo III.

setembro, 24: morre Pipino; seguindo a tradición divide os territorios entre os fillos varóns, Carlos e Carlomán; sen embargo, o reparto non respecta a tradicional división entre Neustria e Austrasia. Carlos recibe un ‘arco’ de territorios occidentais, mentres que Carlomán un de territorios orientais.

outubro, 9: Carlos é coroado en Noyon e Carlomán en Soissons.

Carlos fixa a súa residencia en Aquisgrán.

Desiderio alimenta as diferenzas entres os irmáns francos e decántase por Carlomán. Bertrada, viúva de Pipino, concerta casamentos dos seus fillos con princesas lombardas.

unha capitularia aquitana establece que todo home libre convocado ao exército ten dereito a recibir a auga e herba que precise para o seu cabalo.

Alhred de Northumbria casa coa princesa Osgifu, quizás filla do defunto rei Oswulf.

en al-Andalus, o xefe tribal bérber Saqiya ibn Abd al Wahid al-Miknasi encabeza unha rebelión contra Corduba, na rexión da actual Extremadura.

Pagan é asasinado; sucédeo Telerig como khaghan dos búlgaros.

762

plano de Bagdad
histoireislamique.wordpress.com

xuño: batalla de Anchialus: unha forza expedicionaria bizantina (800 barcos e 9600 homes a cabalo) chega a Thracia para defender Anchialus, na costa do mar Negro contra os búlgaros. O khaghan Telets bloquea os pasos montañosos e toma posicións nos altos cerca da cidade. Logo dunha carga os búlgaros son derrotados e moitos capturados. No triunfo conseguinte en Constantinopla son executados todos os prisioneiros.

xullo, 30: al-Mansur decide que Kufa non é segura e decide fundar unha nova capital na beira do Tigris, nun asentamento chamado Bagdad. Ctesifonte, antiga capital persa, é empregada como canteira de materiais de construción e ornamentos para a nova cidade.

os funcionarios sirios de fala grega son substituídos por iranios; o visir persa Khalid 'o barmáquida' exerce o poder en nome do califa, burocratizando máis e máis o imperio.

morre Aethelbert II de Kent, sendo sucedido polo seu sobriño Eadberht II, que tamén morre, sendo á súa vez sucedido por Ealhmund.

Aethelwald de Northumbria casa con Aethelthryth, en Catterick.

al-Ala ibn Mugith, partidario abbasí, é derrotado por forzas leais a Abd al-Rahman I, en Beja.

setembro, 25 ('revolta Alida'): Muhammad al-Nafs al-Zakiyya, descendente de Alí, pretende o califato e rebélese en al-Madinat secundado en Basra por seu irmán Ibrahim ibn Abdallah. O xeneral Isa ibn Musa logra atrapar en Damasco a Muhammad, que é derrotado e decapitado (decembro, 6); logo marcha contra Ibrahim, que ameaza Kufa.

Li Fuquo asasina a emperatriz Zhang, muller de Su Zong, que morre pouco despois dun ataque cardíaco, sendo sucedido polo seu fillo Dai Zong, que fai asasinar a Li.

756

Abd al-Rahman I
www.pinterest.com

xaneiro: An Lushan, ao mando dun exército de 200000 homes conquista Luoyang, que Feng Changging non pode defender. Os rebeldes cruzan o río Amarelo e marchan para capturar as cidades de Chenliu e Yingyang.

batalla de Yonggiu, un continxente tang de 2000 homes baixo Zhang Xun defende con éxito a súa fortaleza contra o exército rebelde. Zhang logra unha vitoria logo dun asedio de catro meses e impide que os rebeldes se apoderen do territorio fértil ao sur do río Huai.

febreiro, 5: An Lushan proclámase emperador en Luoyang, establecendo o Gran Yan; avanza cara a capital tang, Chang'an, e decide apoderarse do sur para interromper o fluxo de reforzos leais aos tang. Mentres, numerosos soldados se unen á rebelión.

Constantino V constrúe fortificacións no limes do Danubio e comeza a instalar armenios e sirios no thema de Thracia. En resposta Kormisosh, khaghan do imperio búlgaro, demanda o pagamento de tributos. Constantino négase e os búlgaros chegan ata os muros de Anastasio, moi próximos á capital.

batalla de Marcellae: Constantino V envía unha forza expedicionaria (500 naves e 6000 soldados) a Thracia, que derrota os búlgaros, nas proximidades da fortaleza de Markeli, no delta do Danubio. Kormisosh é forzado a aceptar o tratado e confirma a fronteira existente.

as consecuencias no campo búlgaro son graves e o khaghan é deposto e substituído por Vinekh, do clan Vokil.

Aistulfo volve ameazar Roma, que pretende facer capital lombarda, mais Pipino intervén novamente, tamén coa presenza de Carlos e Carlomán, e establece os 'estados papais' (incluíndo Ravenna e a Pentapolis) en favor de Estevo II.

Galla Gaulo é deposto, cegado e exilado; sucédeo Domenico Monegario, como sexto dogo de Venecia.

batalla de Newanbirig: Óengus I, picto, e Eadberht de Northumbria atacan a Dumnagual III de Strathclyde no castelo de Dumbarton; sen embargo, son aniquilados posteriormente, probablemente por britanos.

Cuthred de Wessex morre logo de reinar 16 anos; sucedido por Sigeberht, parente.

maio, 15: Abd al-Rahman I captura Hispalis sen violenza. Derrota a Yusuf ibn 'Abd al-Rahman al-Fihri nunha batalla polo control de al-Andalus e establece un emirato independente, do que se proclama emir. Acaba coa autonomía de Teodomiro en Murcia.

maio: Xuan Zong contrata 4000 mercenarios musulmáns para contribuír á defensa de Chang'an contra os rebeldes. As forzas leais toman posicións defensivas nos pasos montañosos, mais o chanceler Yang Guozhong ordéalles abandonar as súas posicións. An Lushan aplasta as forzas tang, quedando a capital indefensa.

xullo, 14: Xuan Zong foxe coa corte imperial cara Sichuan ao avanzar os rebeldes polo paso de Tongguan cara a capital; An Lushan cae enfermo, quizás por causa dunha diabetes. Queda case cego e sofre de extrema irascibilidade.

xullo, 15: Xuan é obrigado pola Garda Imperial a executar a súa favorita Yang Guozhong; tamén consente que os eunucos estrangulen a Yang Guifei. An Lushan tamén ordena executar outros membros da familia imperial.

agosto, 12: Xuan Zong abdica do trono logo dun reinado de 44 anos; é sucedido polo seu fillo Su Zong como emperador da dinastía Tang, que contrata 22000 mercenarios musulmáns para reforzar o exército diezmado en Lingzhou.

Ibn al-Muqaffa', escritor e pensador musulmán, é torturado en Basra por orden de al-Mansur, sendo desmembrado e arroxado, inda vivo, a un forno aceso.

decembro: Aistulfo morre nun accidente de caza. Ratchis tenta volver ao trono.

755

Silvestre I e Constantino representados nun
fresco do século XIII
capela de Silvestre, Roma

febrero, 13: al-Mansur fai asasinar ao persa Abu Muslin, provocando a hostilidade de Khorasan e unha serie de rebelións contra os abassí; a primeira encabezada polo zoroastriano Sunbadh.

os búlgaros entran novamente en Thracia.

maio, 1: Pipino cambia a data da asemblea anual; o que reflicte a crecente importancia da cabalería no exército: debe esperarse a que a herba estea o suficientemente medrada para cabalos e bois.

Yusuf envía unha expedición contra os árabes iemeníes que asedian ao seu fillo Sumayl en Caesaraugusta, derrotándoos. A continuación diríxense contra Pampilona, pero son rexeitados.

Aistulfo trata de impedir o paso de Estevo II, que regresa de Gallia protexido por un exército franco, sendo derrotado; os francos asedian Ticinum.

xuño: Aistulfo acepta recuperar devolver os territorios imperiais conquistados (Pentapolis e exarcado), que pasan a ser controlados por Estevo II; 'aparece' a 'doazón de Constantino' que concede a Pentapolis ao bispo de Roma, orixe do seu poder 'temporal'.

xullo, 11: concilio de Ver, unha capitularia de Pipino determina o tamaño das moedas e reafirma o monopolio real sobre a súa emisión, cun novo denario co monograma real.

agosto, 14: Abd al-Rahman, supervivente umayyad, desembarca cun contixente militar en Almuñecar.

decembro, 16: An Lushan, gobernador da área de Beijing, e protexido da favorita do emperador, Yang-Yuhuan, inicia a rebelión Anshi contra Xuan Zong. O seu exército baixa polo gran Canal e o emperador manda a Feng Changging, gobernador de Fanyang, contra el, para que defenda Luoyang, capital oriental.

Teodato Ipato, dogo de Venecia é deposto e cegado logo de trece anos de mandato; é substituído polo seu vencedor, Galla Gaulo, bizantino.

as alianzas e o comercio entre as diferentes cidades maias comeza a enfeblecer e a escaseza de comida produce grandes descontentos.

Elfodd, arcebispo de Bangor, trata de lograr o apoio de Cornualles e Gales ás teses de Roma.

750

as-Saffah proclamado califa
en.wikipedia.org

xaneiro, 25: Marwan II é derrotado xunto ao río Zab. Á batalla segue a persecución e matanza sistemática de toda a familia umayyad. Marwan foxe cara Exipto, coa intención de chegar a al-Andalus, onde inda hai grandes continxentes militares leais. Tamén logra escapar Abd al-Rahman, neto de Hisham, que se oculta en Ifriqiya.

Kufa pasa a ser capital. Os abasí non recoñecen os umayyad como califas; só lles outorgan o rango de reis.

o emir de al-Andalus Yusuf nomea a Sumayl gobernador de Caesaraugusta. No norte declárase unha enorme peste e moitos bérberes emigran cara o sur, o que ocasiona despoboamentos na Meseta.

Afonso I, secundado por Fruela, un irmán, ataca as cidades do norte matando musulmáns e levando consigo poboación cristiá. Isto agrava o despoboamento na zona.

Aistulfo ataca o exarcado de Ravenna. Zacarías revive a situación de emerxencia de tempos de Gregorio III anos antes: a iconoclastia afástao de Constantino V. Busca o auxilio franco.

Pipino acepta negociar con Zacarías.

os toltecas saquean Teotihuacan, reducida a ruínas.

agosto, 5: Marwan II é capturado e asasinado en Fostat por partidarios de Adbullah ibn Muhammad as-Saffah. O seu corpo é mutilado polo populacho.

sublevación copta en Exipto en contra dos impostos.

fúndase o imperio de Ghana.

Eadberht de Northumbria encerra a Cynewulf, bispo de Lindisfarne, no castelo de Bamburgh. Asedia o príncipe Offa, fillo do rei Aldfrith, tamén en Lindisfarne, quen finalmente, case morto de fame, decide renderse, sendo inmediatamente executado.

batalla de Mugdock: os britanos de Strathclyde baixo Teudebur derrotan os pictos baixo o príncipe Talorgan. Este feito inicia o comezo do rei Oengus I.

x. califato de córdoba

078. Creación do Califato. Unha revolución expulsou do trono de Damasco a dinastía dos Omeias, cuxos individuos foron perseguidos e exterminados; só se salvou o mozo Abderramán, de 21 anos, que fuxiu a África e despois pasou á Península para aceptar o trono dun Califato independente do de Damasco.

A desmoralización dos Emires de España había moito tempo que creara desgusto xeral, e os moros notables de Córdoba déronse presa a chamar ao fuxitivo Abderramán para ofrecerlle a representación dun Califato independente. Aceptou o mozo Omeia; dominou as rebelións da Península; venceu as forzas que viñeron de Damasco para sometelo, e a creación do Califato de Córdoba foi un feito consumado. Abderramán era poeta, home de ilustración e protexeu as ciencias e as letras; morreu en Mérida o ano 788, e tendo tratado aos cristiáns con moita consideración.

Abderramán I

079. Califas principais. Nos 275 anos que durou o Califato de Córdoba, houbo vintecatro califas, sendo os principais Abderramán I, Abderramán III e Alhakén II.

Abderramán III

080. Abderramán III. O máis notable dos reis moros ou Califas españois foi Abderramán III, en cuxo tempo e no do seu fillo Alhakén II, o Califato de Córdoba chegou a un grao supremo de cultura e esplendor.

Abderramán III foi un monarca sabio, bo e de corazón nobilísimo; fixo moito pola ilustración dos moros; levantou soberbios edificios; foi moi tolerante cos cristiáns, a quen dou cargos públicos, e no seu tempo prosperaron a agricultura, as letras, as ciencias e as artes.

Almanzor

081. Alhakén II. Sucedeu a seu pai Abderramán III, a quen tratou de imitar; foi moi tolerante cos cristiáns e protexeu en gran maneira a agricultura, as letras, as ciencias e as artes.

082. Almanzor. Ao morrer Alhakén II, sucedeulle o seu fillo de once anos Hixén II, baixo a tutela de Almanzor, o caudillo mahometano máis famoso, que foi, de feito, o verdadeiro Califa; pelexou en 52 campañas contra africanos e españois, levando a devastación por todos os reinos cristiáns. Á fin, unidos os reis de Castela, León e Navarra, derrotárono en Calatañazor, e, ferido e avergoñado, morreu en Medinaceli.

083. Fin do Califato. Morto Almanzor comezou a decadencia do Califato de Córdoba, que á fin caeu en mans dos berberiscos, hordas salvaxes e refractarias a toda cultura, e, esnaquizado pola anarquía e a guerra civil, as provincias constituíronse en reinos independentes.

a "súa" historia de España